Τα μικρά παιδιά εξερευνούν τον κόσμο βάζοντας συχνά αντικείμενα στο στόμα τους. Έτσι, η κατάποση ενός μικρού αντικειμένου είναι ένα σχετικά συχνό ατύχημα, ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες. Η συχνότερη ηλικία είναι από 6 μηνών έως περίπου 3 ετών.
Η πρώτη αντίδραση των γονιών είναι συνήθως ο πανικός. Στην πραγματικότητα, στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν πρόκειται για ένα μικρό, λείο και μη αιχμηρό αντικείμενο, η κατάποση δεν προκαλεί σοβαρό πρόβλημα και το αντικείμενο περνά μόνο του από το πεπτικό σύστημα.
Υπάρχουν όμως κάποιες σημαντικές εξαιρέσεις που χρειάζεται να γνωρίζουμε.
Αν είδαμε το παιδί να καταπίνει ένα αντικείμενο και αναπνέει φυσιολογικά, παραμένουμε ψύχραιμοι και προσπαθούμε να καταλάβουμε τι ακριβώς κατάπιε, περίπου τι μέγεθος είχε και πότε συνέβη.
Δεν προσπαθούμε να προκαλέσουμε εμετό και δε βάζουμε τα δάχτυλά μας στο στόμα του παιδιού για να «ψάξουμε» ή να βγάλουμε το αντικείμενο.
Αν το αντικείμενο είναι γνωστό, κρατάμε, αν είναι δυνατόν, ένα ίδιο αντικείμενο ή τη συσκευασία του. Η πληροφορία αυτή μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη στο γιατρό.
Χρειάζεται άμεση μετάβαση σε Τμήμα Επειγόντων αν το παιδί:
Αν το παιδί δεν μπορεί να αναπνεύσει ή πνίγεται, πρόκειται για επείγον περιστατικό και χρειάζεται άμεση εφαρμογή των πρώτων βοηθειών για πνιγμονή και κλήση του ΕΚΑΒ (166).
Δεν είναι όλα τα ξένα σώματα εξίσου επικίνδυνα όταν καταποθούν. Ορισμένα χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή, ακόμη και αν το παιδί δεν έχει συμπτώματα.
Στα ξένα σώματα υψηλού κινδύνου περιλαμβάνονται:
Τέλος, αντικείμενα που έχουν σφηνώσει στον στοματοφάρυγγα χρειάζονται άμεση εκτίμηση από ΩΡΛ.
Η κατάποση μιας μικρής στρογγυλής μπαταρίας, όπως αυτές που χρησιμοποιούνται σε ρολόγια, τηλεχειριστήρια και μικρά παιδικά παιχνίδια, είναι επείγουσα κατάσταση, ακόμη και αν το παιδί φαίνεται καλά.
Μια μπαταρία που έχει παραμείνει στον οισοφάγο μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Γι’ αυτό, αν υπάρχει πιθανότητα να έχει καταπιεί μπαταρία-κουμπί, το παιδί πρέπει να μεταφερθεί άμεσα σε νοσοκομείο για έλεγχο.
Η κατάποση περισσότερων από έναν μαγνητών ή ενός μαγνήτη μαζί με άλλο μεταλλικό αντικείμενο μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στο έντερο. Οι μαγνήτες μπορούν να έλκονται μεταξύ τους μέσα από διαφορετικά σημεία του εντέρου, προκαλώντας πίεση στο εντερικό τοίχωμα, απόφραξη ή ακόμη και διάτρηση.
Γι’ αυτό, αν υπάρχει υποψία ότι το παιδί κατάπιε περισσότερους από έναν μαγνήτες ή μαγνήτη μαζί με μεταλλικό αντικείμενο, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση, ακόμη και αν δεν έχει συμπτώματα.
Τα νομίσματα είναι από τα συχνότερα ξένα σώματα που καταπίνουν τα παιδιά. Ένα μικρό, λείο και μη αιχμηρό αντικείμενο, το οποίο έχει περάσει στο στομάχι και το παιδί είναι εντελώς καλά, συχνά μπορεί να προχωρήσει μόνο του μέσα από το πεπτικό σύστημα.
Αυτό δε σημαίνει ωστόσο ότι η κατάποση νομίσματος μπορεί να αντιμετωπιστεί στο σπίτι. Αν το αντικείμενο έχει παραμείνει στον οισοφάγο, μπορεί να χρειαστεί αφαίρεση. Η θέση του αντικειμένου και τα συμπτώματα του παιδιού είναι σημαντικά για την απόφαση της αντιμετώπισης.
Σε αρκετές περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να ζητήσει ακτινογραφία, ιδιαίτερα όταν δεν είναι βέβαιο τι έχει καταπιεί το παιδί ή όταν πρόκειται για μεταλλικό αντικείμενο.
Μερικές φορές οι γονείς δεν είδαν το παιδί να καταπίνει κάτι, αλλά βρίσκουν ένα παιχνίδι με ένα κομμάτι που λείπει ή παρατηρούν ξαφνικά συμπτώματα.
Αν υπάρχει υποψία ότι έχει καταποθεί κάποιο αντικείμενο, είναι καλό να επικοινωνήσουμε με τον Παιδίατρο, ακόμη και αν το παιδί φαίνεται καλά.
Ο γιατρός θα ρωτήσει τι κατάπιε το παιδί, πότε συνέβη και αν υπάρχουν συμπτώματα.
Γι’ αυτό είναι πολύ χρήσιμο, εφόσον υπάρχει διαθέσιμο, να πάρετε μαζί σας ένα ίδιο αντικείμενο, τη συσκευασία του ή ακόμη και ένα παιχνίδι από το οποίο λείπει το συγκεκριμένο κομμάτι.
Με βάση το είδος, το μέγεθος και τη θέση του αντικειμένου, καθώς και την κατάσταση του παιδιού, αποφασίζεται αν χρειάζεται απλή παρακολούθηση, ακτινογραφικός έλεγχος ή αφαίρεση του ξένου σώματος.
Τα αντικείμενα που έχουν παραμείνει στον οισοφάγο χρειάζονται αφαίρεση, ενώ ορισμένα υψηλού κινδύνου αντικείμενα, όπως οι μπαταρίες-κουμπιά και οι μαγνήτες, χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση.
Σε κάθε περιστατικό κατάποσης ξένου σώματος, είναι καλό να υπάρχει επικοινωνία με τον Παιδίατρο, ακόμη και αν το παιδί φαίνεται εντελώς καλά. Ο γιατρός θα εκτιμήσει, ανάλογα με το είδος, το μέγεθος και τη θέση του αντικειμένου, αν χρειάζεται έλεγχος ή απλώς παρακολούθηση στο σπίτι.
Αν δεν είστε βέβαιοι τι κατάπιε το παιδί ή αν υπάρχει πιθανότητα να πρόκειται για μπαταρία-κουμπί, μαγνήτη, αιχμηρό, μεγάλο ή άλλο αντικείμενο υψηλού κινδύνου, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση και δεν περιμένουμε να εμφανιστούν συμπτώματα.
Στην Ελλάδα, το Κέντρο Δηλητηριάσεων λειτουργεί όλο το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, στο 210 7793777 και παρέχει δωρεάν πληροφορίες και οδηγίες.
Η κατάποση ενός μικρού αντικειμένου είναι ένα περιστατικό που μπορεί να τρομάξει πολύ τους γονείς. Ευτυχώς, τα περισσότερα μικρά, λεία και μη αιχμηρά αντικείμενα περνούν από το πεπτικό σύστημα χωρίς να προκαλέσουν πρόβλημα.
Αυτό που έχει σημασία είναι να αναγνωρίσουμε τις περιπτώσεις που χρειάζονται άμεση εκτίμηση: μπαταρίες-κουμπιά, πολλαπλοί μαγνήτες ή μαγνήτης μαζί με μεταλλικό αντικείμενο, αιχμηρά αντικείμενα και οποιοδήποτε ξένο σώμα προκαλεί συμπτώματα.
Όταν υπάρχει αμφιβολία, είναι πάντα προτιμότερο να επικοινωνήσουμε με τον παιδίατρο και να περιγράψουμε με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια τι μπορεί να κατάπιε το παιδί.
H Παιδίατρος δέχεται κατόπιν ραντεβού στο ιατρείο της στην οδό Λεωφόρος Δημοκρατίας 36 στα Μελίσσια. Υπάρχει η δυνατότητα εξέτασης σε ώρες εκτός λειτουργίας του ιατρείου, καθώς και κατ΄οίκον εξέτασης κατόπιν συνεννόησης. Τα ραντεβού πραγματοποιούνται στην Ελληνική, Αγγλική και Γερμανική γλώσσα.
