Οι τροφικές αλλεργίες εμφανίζονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού αντιδρά υπερβολικά σε τροφές που για τους περισσότερους ανθρώπους είναι αβλαβείς. Η αντίδραση μπορεί να είναι ήπια, όπως εξάνθημα ή φαγούρα γύρω από το στόμα και τα μάτια, αλλά σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να γίνει σοβαρή, προκαλώντας δυσκολία στην αναπνοή ή ακόμα και αναφυλαξία, μια επείγουσα κατάσταση που απαιτεί άμεση ιατρική παρέμβαση. Το σώμα του παιδιού βλέπει συγκεκριμένες πρωτεΐνες ως «εχθρούς» και ενεργοποιεί άμυνες που συνήθως δεν είναι απαραίτητες.
Ποιες τροφές προκαλούν συχνότερα αλλεργίες
Κάποιες τροφές είναι πιο συχνά υπεύθυνες για αλλεργικές αντιδράσεις σε παιδιά. Ανάμεσα στις πιο γνωστές βρίσκονται το γάλα αγελάδας, τo αυγό, το φιστίκι και οι υπόλοιποι ξηροί καρποί, η σόγια, τα ψάρια και τα θαλασσινά, το σιτάρι, αλλά και τρόφιμα όπως η μουστάρδα και το σουσάμι.
Στοιχεία από έρευνες δείχνουν ότι η καθυστέρηση στην εισαγωγή φιστικιού και αυγού πέρα από την ηλικία των 6 έως 12 μηνών μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανάπτυξης αλλεργίας σε αυτά τα τρόφιμα. Αντιθέτως η εισαγωγή τους νωρίς και σε μικρές ποσότητες μπορεί να μειώσει αυτόν τον κίνδυνο. Πολλά παιδιά μεγαλώνοντας ξεπερνούν τις αλλεργίες στο γάλα ή το αυγό, αλλά κάποιες αλλεργίες μπορεί να παραμείνουν δια βίου. Οι αλλεργίες στο φιστίκι και στους ξηρούς καρπούς συνήθως παραμένουν, με περίπου τέσσερα στα πέντε παιδιά με αλλεργία στο φιστίκι να παραμένουν αλλεργικά για όλη τους τη ζωή.
Αξίζει να σημειωθεί ότι αν είστε έγκυος ή θηλάζετε, δεν χρειάζεται να αποφεύγετε τρόφιμα που μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις, όπως το φιστίκι, εκτός αν είστε εσείς ίδια αλλεργική σε αυτά. Η διατροφή σας μπορεί να παραμείνει ποικιλόμορφη και ισορροπημένη.
Ποιοι επηρεάζονται
Οι περισσότερες τροφικές αλλεργίες εμφανίζονται σε παιδιά κάτω των 3 ετών. Εκτιμάται ότι περίπου 1 στα 14 παιδιά αυτής της ηλικίας έχει τουλάχιστον μία αλλεργία. Τα περισσότερα παιδιά με αλλεργίες σε γάλα, αυγά, σόγια ή σιτάρι θα τις ξεπεράσουν πριν πάνε σχολείο. Αντιθέτως, οι αλλεργίες στο φιστίκι και τους ξηρούς καρπούς συνήθως παραμένουν, ενώ οι αλλεργίες που αναπτύσσονται ή επιμένουν στην ενήλικη ζωή είναι πιθανό να είναι δια βίου. Παρά το γεγονός ότι τα ποσοστά τροφικών αλλεργιών έχουν αυξηθεί τα τελευταία 20 χρόνια, οι θάνατοι από αναφυλαξία είναι πλέον σπάνιοι, χάρη στη βελτίωση της πρόληψης και της θεραπείας.
Πώς καταλαβαίνουμε ότι το παιδί έχει αλλεργία
Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν αμέσως έως 2 ώρες μετά την κατανάλωση της τροφής. Συμπτώματα που συνήθως υποδηλώνουν αλλεργική αντίδραση περιλαμβάνουν φτέρνισμα, καταρροή, φαγούρα στη μύτη και τα μάτια, βήχας ή σφύριγμα στην έξοδο του αέρα, εξανθήματα ή πρήξιμο, αλλά και πόνο στο στομάχι, διάρροια ή εμετό.
Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί αναφυλαξία, μια σοβαρή αλλεργική αντίδραση που απαιτεί άμεση ιατρική βοήθεια. Σημάδια που χρειάζονται άμεση προσοχή περιλαμβάνουν ξαφνικό πρήξιμο στα χείλη, το στόμα, τη γλώσσα ή το λαιμό, δυσκολία στην αναπνοή, κυάνωση ή ωχρότητα του δέρματος, έντονη σύγχυση, υπνηλία ή λιποθυμία. Αν συμβεί κάτι από αυτά καλέστε αμέσως ασθενοφόρο, καθώς απαιτείται άμεση αντιμετώπιση.
Διαχείριση και θεραπεία
Αν το παιδί έχει τροφική αλλεργία πρέπει να αποφεύγεται αυστηρά η τροφή στην οποία είναι αλλεργικό, ακόμα και σε τρόφιμα που περιέχουν μικρές ποσότητες της. Η προσεκτική ανάγνωση των ετικετών είναι απαραίτητη.
Ο παιδίατρος ή ο αλλεργιολόγος μπορεί να συνταγογραφήσει φάρμακα για τη διαχείριση των συμπτωμάτων ή για επείγουσες καταστάσεις. Για ήπιες αντιδράσεις χρησιμοποιούνται αντιισταμινικά, ενώ σε σοβαρές περιπτώσεις παρέχονται συσκευές αδρεναλίνης σε μορφή ένεσης. Ο ειδικός θα δώσει ένα πλάνο διαχείρισης αλλεργίας, που καθοδηγεί τους γονείς στο πώς να προστατεύουν το παιδί και πώς να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά μια πιθανή αλλεργική αντίδραση.
Το σημαντικότερο μήνυμα για τους γονείς
Οι τροφικές αλλεργίες στα παιδιά μπορεί να φαίνονται τρομακτικές, αλλά με ενημέρωση, προσοχή και τη στήριξη των ειδικών μπορούν να διαχειριστούν με ασφάλεια. Παρατηρώντας προσεκτικά τις αντιδράσεις του παιδιού, εισάγοντας νέες τροφές με προσοχή, διαβάζοντας προσεκτικά τις ετικέτες και έχοντας ένα σχέδιο αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων, οι γονείς μπορούν να νιώθουν ήρεμοι και σίγουροι ότι το παιδί μεγαλώνει προστατευμένο.
Με λίγη προσοχή και γνώση οι τροφικές αλλεργίες δεν χρειάζεται να περιορίζουν την καθημερινότητα ή τη χαρά της οικογένειας – τα παιδιά μπορούν να απολαμβάνουν το φαγητό και να εξερευνούν τον κόσμο με ασφάλεια.