Η λαρυγγίτιδα είναι μία λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, η οποία προκαλεί φλεγμονή στο λάρυγγα. Πρόκειται για μια συχνή κατάσταση στα παιδιά, ιδιαίτερα στις ηλικίες 6 μηνών έως 5 ετών, η οποία προκαλείται από ιούς. Η φλεγμονή αυτή μπορεί να στενέψει τον ανώτερο αεραγωγό και να προκαλέσει τα χαρακτηριστικά συμπτώματα της λαρυγγίτιδας.
Η λαρυγγίτιδα συνήθως εμφανίζεται μετά από ένα απλό κρυολόγημα ή λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού. Τα συμπτώματα συχνά επιδεινώνονται τη νύχτα, και πολλές φορές εμφανίζονται ξαφνικά, όπου χαρακτηριστικά το παιδί ξυπνάει με βήχα που θυμίζει "γαύγισμα σκύλου".
Τα πιο κοινά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
Βραχνή φωνή
Χαρακτηριστικός βήχας σαν "γαύγισμα σκύλου"
Σφύριγμα κατά την εισπνοή (σιγμός)
Δύσπνοια ή γρήγορη αναπνοή
Συχνά χαμηλός πυρετός ή καταρροή πριν εμφανιστεί ο βήχας
Σε σοβαρότερες περιπτώσεις, μπορεί να παρατηρηθούν σημεία δύσπνοιας όπως εισολκές, δηλαδή τα πλευρά να "μπαίνουν προς τα μέσα", ή η κοιλιά να ανεβοκατεβαίνει γρήγορα όταν το παιδί χρειάζεται πιο πολύ τον αέρα για να αναπνεύσει.
Η διάγνωση γίνεται από τον παιδίατρο, ο οποίος αξιολογεί την αναπνοή, τον βήχα και γενικά την κλινική εικόνα. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χρειάζονται ακτινογραφίες ή άλλες ειδικές εξετάσεις, εκτός αν η δύσπνοια είναι έντονη ή υπάρχει υποψία άλλης πάθησης.
Όταν το παιδί έχει λαρυγγίτιδα, το πρώτο και πιο σημαντικό είναι να το ηρεμήσετε. Η κατάσταση μπορεί να είναι τρομακτική για το παιδί και το κλάμα μπορεί να επιδεινώσει το σιγμό. Κρατήστε το στην αγκαλιά σας, σε καθιστή θέση, μιλήστε του ήσυχα, πείτε του ένα τραγούδι ή διαβάστε του μια ιστορία. Ακόμα και ο θηλασμός στα μικρά παιδιά μπορεί να τα βοηθήσει να ηρεμήσουν αποτελεσματικά.
Μια απλή αλλά αποτελεσματική κίνηση είναι να το βγάλετε για λίγο έξω, τυλίγοντάς το ζεστά. Ο καθαρός κρύος αέρας, για περίπου 10-20 λεπτά, μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση της δύσπνοιας. Εναλλακτικά, μια μικρή βόλτα με το αυτοκίνητο με ανοιχτό παράθυρο μπορεί να έχει παρόμοιο αποτέλεσμα.
Επικοινωνήστε πάντα με τον παιδίατρο, ο οποίος μπορεί να προτείνει φαρμακευτική αγωγή, όπως κορτιζόνη σε σταγόνες για να μειωθεί το οίδημα στον λάρυγγα. Αν το παιδί έχει πυρετό μπορείτε να χορηγήσετε το κατάλληλο αντιπυρετικό, αλλά αποφύγετε τη χρήση αντιϊσταμινικών ή αποσυμφορητικών για τη μύτη, καθώς δεν βοηθούν στην αντιμετώπιση της λαρυγγίτιδας.
Με ήρεμη στάση, σωστή φροντίδα και συνεργασία με τον παιδίατρο, η κατάσταση αντιμετωπίζεται συνήθως αποτελεσματικά και το παιδί ανακουφίζεται γρήγορα.
Θα πρέπει να ζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια αν:
Το παιδί έχει σφύριγμα στην αναπνοή ακόμα και όταν είναι ήρεμο
Παρατηρήσετε δύσπνοια
Το παιδί είναι πολύ κουρασμένο ή υπνηλικό
Το χρώμα του δέρματος αρχίζει να γίνεται ωχρό ή μπλε
Η έγκαιρη αξιολόγηση εξασφαλίζει την ασφαλή αντιμετώπιση και μειώνει την ανησυχία των γονέων.
Για να μειώσετε τις πιθανότητες εμφάνισης λαρυγγίτιδας:
Διατηρήστε καλή υγιεινή των χεριών
Αντιμετωπίστε γρήγορα τις απλές λοιμώξεις του αναπνευστικού
Αποφύγετε έκθεση σε καπνό ή ρύπους, που μπορεί να ερεθίσουν τους αεραγωγούς
Διασφαλίστε ότι το παιδί έχει ισορροπημένη διατροφή και ξεκουράζεται επαρκώς για να υποστηρίζεται σωστά το ανοσοποιητικό του
Η λαρυγγίτιδα μπορεί να ανησυχήσει τους γονείς, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με απλή φροντίδα και παρακολούθηση από τον παιδίατρο. Με προσοχή στην αναπνοή, υποστήριξη και ηρεμία, τα παιδιά αναρρώνουν σύντομα και επιστρέφουν στο παιχνίδι και στις καθημερινές τους δραστηριότητες.
Η πνευμονία είναι λοίμωξη των πνευμόνων που προκαλεί φλεγμονή και συγκέντρωση υγρού στις κυψελίδες, τα μικρά «σακουλάκια» αέρα όπου πραγματοποιείται η ανταλλαγή οξυγόνου. Μπορεί να εμφανιστεί σε παιδιά όλων των ηλικιών, από νεογνά έως εφήβους, και αποτελεί μία από τις πιο συχνές λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού. Είναι σημαντικό να την αναγνωρίζουμε έγκαιρα γιατί, αν και στις περισσότερες περιπτώσεις έχει καλή έκβαση με την κατάλληλη φροντίδα, μπορεί να εξελιχθεί σε πιο σοβαρή κατάσταση αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα και σωστά.
Η πνευμονία προκαλείται από μικροοργανισμούς που μολύνουν τους πνεύμονες. Στα μικρά παιδιά οι πιο συχνοί παράγοντες είναι οι ιοί, ενώ σε μεγαλύτερα παιδιά πιο συχνά ευθύνονται μικροβιακοί παράγοντες. Ο πνευμονιόκοκκος είναι ένα από τα πιο συχνά μικρόβια που προκαλεί πνευμονία. Οι ιογενείς λοιμώξεις, όπως αυτές από τον RSV (αναπνευστικό συγκυτιακό ιό), είναι ιδιαίτερα συχνές στα βρέφη και μικρά παιδιά.
Οι μικροοργανισμοί που προκαλούν πνευμονία μεταδίδονται κυρίως με σταγονίδια, όταν το παιδί βήχει ή φτερνίζεται, αλλά και με τη στενή επαφή με άτομα που είναι ήδη άρρωστα. Η παραμονή σε κλειστούς χώρους, όπως σχολεία και παιδικοί σταθμοί, διευκολύνει τη μετάδοση των λοιμώξεων.
Τα συμπτώματα της πνευμονίας μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, όμως συνήθως περιλαμβάνουν πυρετό και ρίγος, βήχα που μπορεί να είναι ξηρός ή παραγωγικός, δύσπνοια ή γρήγορη αναπνοή, έντονη κόπωση και μειωμένη όρεξη. Πολλά παιδιά παραπονιούνται για πόνο στο στήθος ή στην κοιλιά, ιδιαίτερα όταν βήχουν ή αναπνέουν βαθιά.
Στα βρέφη και στα μικρά παιδιά μπορεί να παρατηρηθεί δυσκολία στη σίτιση, ευερεθιστότητα, υπνηλία ή γενική κακουχία. Η γρήγορη αναπνοή και η δυσκολία στην αναπνοή αποτελούν σημάδια που χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση.
Η διάγνωση της πνευμονίας βασίζεται στην κλινική εξέταση από τον παιδίατρο, στο ιστορικό και στα συμπτώματα του παιδιού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικά όταν τα συμπτώματα είναι πιο έντονα, μπορεί να χρειαστεί ακτινογραφία θώρακος. Ο εργαστηριακός έλεγχος, όπως οι εξετάσεις αίματος, μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση της βαρύτητας της λοίμωξης και στον καθορισμό της κατάλληλης θεραπείας.
Η θεραπεία εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού, τη βαρύτητα της νόσου και την πιθανή αιτία της πνευμονίας. Τα περισσότερα παιδιά με ήπια μορφή πνευμονίας μπορούν να αντιμετωπιστούν στο σπίτι με καθοδήγηση από τον παιδίατρο. Η φροντίδα περιλαμβάνει επαρκή ενυδάτωση, ξεκούραση και χορήγηση αντιπυρετικών για την ανακούφιση του πυρετού και της δυσφορίας.
Όταν υπάρχει υποψία ή επιβεβαίωση βακτηριακής λοίμωξης, χορηγείται αντιβιοτική αγωγή. Η νοσηλεία στο νοσοκομείο μπορεί να χρειαστεί σε βρέφη, σε παιδιά με σημαντική δυσκολία στην αναπνοή ή όταν δεν υπάρχει ικανοποιητική ανταπόκριση στη θεραπεία στο σπίτι.
Ορισμένα παιδιά έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν σοβαρότερη πνευμονία. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα βρέφη κάτω του ενός έτους, τα παιδιά με χρόνια νοσήματα όπως άσθμα, καρδιοπάθειες ή προβλήματα του ανοσοποιητικού, καθώς και παιδιά που εκτίθενται σε παθητικό κάπνισμα ή περιβαλλοντική ρύπανση.
Η πρόληψη παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στη μείωση της συχνότητας και της βαρύτητας της πνευμονίας στα παιδιά. Οι εμβολιασμοί σύμφωνα με το εθνικό πρόγραμμα, ο μητρικός θηλασμός τους πρώτους μήνες ζωής, η καλή υγιεινή των χεριών και η αποφυγή του καπνίσματος στο περιβάλλον του παιδιού αποτελούν βασικά μέτρα προστασίας.
Η πνευμονία στην παιδική ηλικία είναι κάτι που μπορεί να προβληματίσει τους γονείς. Ωστόσο στις περισσότερες περιπτώσεις, με την έγκαιρη διάγνωση και τη σωστή καθοδήγηση, αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά. Με φροντίδα, υποστήριξη στο σπίτι και έμφαση στην πρόληψη, τα παιδιά αναρρώνουν πλήρως και επιστρέφουν σύντομα στο παιχνίδι και στην καθημερινότητά τους.
Η έναρξη του παιδικού σταθμού αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο για κάθε παιδί και οικογένεια. Μαζί με την κοινωνικοποίηση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων, συχνά έρχεται και κάτι που ανησυχεί τους γονείς: οι συχνές ιώσεις. Πολλοί γονείς αναρωτιούνται αν αυτό είναι φυσιολογικό ή αν το παιδί τους «αρρωσταίνει υπερβολικά».
Η απάντηση είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, καθησυχαστική.
Τα μικρά παιδιά έρχονται για πρώτη φορά σε στενή επαφή με πολλά άλλα παιδιά, σε κλειστούς χώρους. Οι ιοί μεταδίδονται εύκολα μέσω των χεριών, των παιχνιδιών, των σταγονιδίων από βήχα ή φτέρνισμα και της στενής επαφής.
Το ανοσοποιητικό σύστημα των παιδιών βρίσκεται ακόμα σε φάση «εκπαίδευσης». Κάθε επαφή με έναν νέο ιό βοηθά τον οργανισμό να αναπτύξει άμυνες. Για τον λόγο αυτό τα παιδιά προσχολικής ηλικίας μπορεί να εμφανίζουν αρκετές λοιμώξεις τον χρόνο, ιδιαίτερα τα πρώτα 1–2 χρόνια στον παιδικό σταθμό.
Σύμφωνα με παιδιατρικές κατευθυντήριες οδηγίες, είναι φυσιολογικό ένα παιδί προσχολικής ηλικίας να εμφανίζει αρκετά επεισόδια ιώσεων μέσα σε έναν χρόνο, κυρίως λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού, όπως συνάχι, βήχα, πονόλαιμο ή πυρετό.
Οι περισσότερες από αυτές τις λοιμώξεις:
είναι ήπιες
διαρκούν λίγες ημέρες
υποχωρούν χωρίς επιπλοκές
Η συχνότητα συνήθως μειώνεται όσο το παιδί μεγαλώνει και το ανοσοποιητικό του σύστημα ωριμάζει.
Είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι γονείς ότι οι συχνές ιώσεις:
δεν σημαίνουν ότι το παιδί έχει «αδύναμο ανοσοποιητικό»
δεν αποτελούν ένδειξη σοβαρού προβλήματος υγείας στις περισσότερες περιπτώσεις
δεν σημαίνουν ότι το παιδί χρειάζεται απαραίτητα φάρμακα ή συμπληρώματα
Αντίθετα, αποτελούν μέρος της φυσιολογικής ανοσολογικής ανάπτυξης και ωρίμανσης του ανοσοποιητικού συστήματος.
Υπάρχουν ορισμένες περιπτώσεις όπου ο παιδίατρος μπορεί να χρειαστεί να αξιολογήσει πιο προσεκτικά την κατάσταση, όπως όταν:
οι λοιμώξεις είναι ασυνήθιστα βαριές
συνοδεύονται συχνά από επιπλοκές
απαιτούν επανειλημμένα νοσηλεία
το παιδί δεν αναπτύσσεται σωστά
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο παιδίατρος θα καθοδηγήσει για τον απαραίτητο έλεγχο.
Δεν είναι δυνατόν να εξαλειφθούν πλήρως οι ιώσεις, αλλά μπορούμε να μειώσουμε τη συχνότητα και τη μετάδοσή τους με απλά και αποτελεσματικά μέτρα:
καλό πλύσιμο χεριών
σωστός αερισμός των χώρων
κάλυψη στόματος και μύτης κατά τον βήχα
επιστροφή του παιδιού στο σχολείο αφού το παιδί έχει παραμείνει απύρετο για 1 24ωρο χωρίς αντιπυρετικά και είναι σε καλή κατάσταση
τήρηση του εθνικού προγράμματος εμβολιασμών
Ο εμβολιασμός αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους πρόληψης σοβαρών λοιμώξεων και προστατεύει τόσο το παιδί όσο και το σύνολο της κοινότητας.
Η σωστή διατροφή, ο επαρκής ύπνος και η καθημερινή σωματική δραστηριότητα παίζουν καθοριστικό ρόλο στη γενική υγεία του παιδιού. Δεν υπάρχουν «μαγικές λύσεις» που ενισχύουν άμεσα το ανοσοποιητικό.
Στα υγιή παιδιά, τα συμπληρώματα βιταμινών δεν έχουν αποδειχθεί ότι προλαμβάνουν τις ιώσεις. Η χορήγησή τους έχει νόημα μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και πάντα μετά από σύσταση του παιδιάτρου.
Ο παιδίατρος είναι ο βασικός σύμμαχος της οικογένειας σε αυτή τη φάση. Μπορεί να:
αξιολογήσει αν οι λοιμώξεις είναι εντός φυσιολογικών ορίων ή απαιτείται περαιτέρω έλεγχος
καθησυχάσει τους γονείς
καθοδηγήσει για σωστή φροντίδα στο σπίτι
αναγνωρίσει έγκαιρα περιπτώσεις που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση
Οι συχνές ιώσεις στον παιδικό σταθμό είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, ένα φυσιολογικό και αναμενόμενο στάδιο της παιδικής ηλικίας. Αν και κουραστικές για όλη την οικογένεια, αποτελούν μέρος της διαδικασίας με την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού ωριμάζει και ενδυναμώνεται.
Με σωστή ενημέρωση, ψυχραιμία και συνεργασία με τον παιδίατρο, οι γονείς μπορούν να αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια και σιγουριά σε αυτή τη σημαντική περίοδο της ζωής του παιδιού.
Ο πόνος στον λαιμό είναι ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα που οδηγούν ένα παιδί στον παιδίατρο. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για μια απλή ιογενή λοίμωξη. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου η αιτία είναι βακτηριακή — και πιο συγκεκριμένα, ο στρεπτόκοκκος.
Ας δούμε με απλά λόγια τι είναι η στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα, πώς ξεχωρίζει από την ιογενή και πότε χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Η στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα είναι μια βακτηριακή λοίμωξη του λαιμού και των αμυγδαλών. Προσβάλλει συχνότερα παιδιά σχολικής ηλικίας και μεταδίδεται εύκολα από παιδί σε παιδί, κυρίως μέσω σταγονιδίων από βήχα, φτέρνισμα ή στενή επαφή.
Σε αντίθεση με τις περισσότερες «ιώσεις του λαιμού», εδώ ο οργανισμός δε μπορεί να αντιμετωπίσει μόνος του το μικρόβιο και χρειάζεται αντιβιοτική αγωγή.
Η στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα ξεκινά συχνά απότομα και μπορεί να προκαλέσει:
έντονο πόνο στον λαιμό
δυσκολία στην κατάποση
πυρετό
κόκκινες και πρησμένες αμυγδαλές, συχνά με λευκά σημάδια
πρησμένους και επώδυνους λεμφαδένες στον λαιμό
πονοκέφαλο ή πόνο στην κοιλιά
Κάποια παιδιά μπορεί να δείχνουν καταβεβλημένα και να μην έχουν όρεξη για φαγητό.
Εδώ υπάρχει συχνά σύγχυση — και είναι απολύτως λογικό.
Οι ιογενείς αμυγδαλίτιδες, που είναι και οι πιο συχνές, συνοδεύονται συνήθως από:
συνάχι ή μπουκωμένη μύτη
βήχα
βράχνιασμα
Αντίθετα, στη στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα:
ο πόνος στον λαιμό είναι το κυρίαρχο σύμπτωμα
δεν υπάρχει συνήθως βήχας ή ρινική καταρροή
ο πυρετός είναι συχνός και υψηλός
Παρόλα αυτά, μόνο η κλινική εικόνα δεν αρκεί πάντα για να είμαστε βέβαιοι.
Για να επιβεβαιωθεί αν πρόκειται για στρεπτόκοκκο, ο παιδίατρος μπορεί να πάρει φαρυγγικό επίχρισμα και να κάνει ειδικό γρήγορο τεστ (strep test). Σε περίπτωση που το strep test είναι αρνητικό, αλλά υπάρχει υψηλή υποψία για στρεπτόκοκκο μπορεί να ληφθεί και καλλιέργεια από το φάρυγγα.
Η σωστή διάγνωση είναι σημαντική:
γιατί ο στρεπτόκοκκος χρειάζεται αντιβίωση
ενώ οι ιογενείς λοιμώξεις όχι
Η άσκοπη χρήση αντιβιοτικών δεν ωφελεί και μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στο μέλλον.
Όταν επιβεβαιωθεί η στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα, η αντιμετώπιση γίνεται με αντιβιοτική αγωγή, η οποία χορηγείται συνήθως για 10 ημέρες.
Τα περισσότερα παιδιά:
αρχίζουν να νιώθουν καλύτερα μέσα σε 1–2 ημέρες
έχουν σημαντική μείωση του πόνου και του πυρετού
παύουν να μεταδίδουν το μικρόβιο μετά τις πρώτες 24 ώρες θεραπείας
Είναι πολύ σημαντικό η αγωγή να ολοκληρώνεται κανονικά, ακόμη κι αν το παιδί δείχνει καλύτερα από τις πρώτες ημέρες. Η έγκαιρη και σωστή θεραπεία βοηθά το παιδί να αναρρώσει γρηγορότερα, περιορίζει τη μετάδοση σε άλλα παιδιά και προλαμβάνει σπάνιες αλλά σοβαρές επιπλοκές.
Επικοινωνήστε με τον παιδίατρο αν:
το παιδί έχει υψηλό πυρετό
ο πόνος στον λαιμό είναι έντονος ή επιμένει παρά την αντιβιοτική αγωγή
δυσκολεύεται να καταπιεί
εμφανίζει πρησμένους λεμφαδένες ή λευκά σημάδια στις αμυγδαλές
Η σωστή καθοδήγηση κάνει πάντα τη διαφορά.
Ο πονόλαιμος στα παιδιά είναι κάτι που σχεδόν όλοι οι γονείς θα συναντήσουν κάποια στιγμή και, τις περισσότερες φορές, δεν είναι κάτι ανησυχητικό. Όταν όμως πρόκειται για στρεπτοκοκκική λοίμωξη, η σωστή εκτίμηση και καθοδήγηση από τον παιδίατρο βοηθούν το παιδί να αναρρώσει γρήγορα και με ασφάλεια. Με έγκαιρη διάγνωση, την κατάλληλη θεραπεία και λίγη υπομονή, τα παιδιά επιστρέφουν σύντομα στις καθημερινές τους δραστηριότητες — και οι γονείς στην ηρεμία τους.
Καθώς πλησιάζει ο χειμώνας, τα κρυολογήματα γίνονται πιο συχνά, ειδικά στα μικρά παιδιά. Ένας από τους ιούς που προκαλεί τις περισσότερες λοιμώξεις του αναπνευστικού είναι ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV). Σχεδόν όλα τα παιδιά θα έρθουν σε επαφή μαζί του μέσα στα δύο πρώτα χρόνια της ζωής τους, και στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα είναι ήπια.
Ωστόσο, στα βρέφη κάτω του ενός έτους —ιδίως στα πρόωρα μωρά— μπορεί να προκαλέσει πιο σοβαρή λοίμωξη, όπως βρογχιολίτιδα ή πνευμονία. Ο RSV είναι μάλιστα η συχνότερη αιτία βρογχιολίτιδας στα βρέφη, γι’ αυτό και η πρόληψη παίζει σημαντικό ρόλο.
Ο RSV εξαπλώνεται εύκολα, καθώς μεταδίδεται μέσω σταγονιδίων από το φτέρνισμα ή τον βήχα, αλλά και μέσω της επαφής με επιφάνειες ή αντικείμενα που έχουν μολυνθεί. Ένα παιχνίδι ή ένα φιλί αρκούν για να μεταφερθεί ο ιός από το ένα παιδί στο άλλο.
Η περίοδος έξαρσης του RSV είναι το φθινόπωρο και ο χειμώνας, με κορύφωση συνήθως τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο. Συχνά κυκλοφορεί ταυτόχρονα με άλλους ιούς του αναπνευστικού, όπως η γρίπη και ο COVID-19, κάτι που μπορεί να δυσκολεύει τη διάκριση των συμπτωμάτων.
Τα πρώτα συμπτώματα του RSV εμφανίζονται συνήθως 4 έως 7 ημέρες μετά την έκθεση στον ιό. Στις περισσότερες περιπτώσεις μοιάζουν με ένα απλό κρυολόγημα και υποχωρούν μέσα σε 1–2 εβδομάδες.
Συμπτώματα από το ανώτερο αναπνευστικό:
Ρινική καταρροή
Πονόλαιμος
Πονοκέφαλος
Κούραση ή υπνηλία
Πυρετός, συνήθως χαμηλός
Συμπτώματα από το κατώτερο αναπνευστικό:
Βήχας
Ταχύπνοια, δηλαδή γρήγορη αναπνοή
Συριγμός (το χαρακτηριστικό “σφύριγμα” στην αναπνοή)
Αναπνευστική δυσχέρεια ή δύσπνοια, δηλαδή κοιλιά που ανεβοκατεβαίνει γρήγορα ή πλευρά που "μπαίνουν" προς τα μέσα στην εισπνοή
Στα βρέφη ο RSV μπορεί να προκαλέσει βρογχιολίτιδα, δηλαδή φλεγμονή των μικρών αεραγωγών στους πνεύμονες, η οποία μπορεί να δυσκολέψει την αναπνοή. Σε κάποιες περιπτώσεις χρειάζεται ιατρική παρακολούθηση ή και σύντομη νοσηλεία, ώστε να δοθεί οξυγόνο ή ενδοφλέβια υγρά για ενυδάτωση. Συνήθως η παραμονή στο νοσοκομείο διαρκεί λίγες μόνο ημέρες και τα μωρά αναρρώνουν πλήρως.
Τα τελευταία χρόνια, η ιατρική έχει κάνει σημαντικά βήματα στην πρόληψη της λοίμωξης από τον RSV. Πλέον, υπάρχουν τρεις ασφαλείς και αποτελεσματικές επιλογές, ανάλογα με την ηλικία και την κατάσταση του παιδιού ή της μητέρας:
ο εμβολιασμός στην εγκυμοσύνη, το Nirsevimab για τα βρέφη και το Palivizumab για τα πιο ευάλωτα παιδιά.
Εμβολιασμός κατά την εγκυμοσύνη
Ο εμβολιασμός των εγκύων είναι μια νέα, απλή και ιδιαίτερα αποτελεσματική μέθοδος πρόληψης. Χορηγείται κατά το τρίτο τρίμηνο της κύησης (συνήθως μεταξύ 32ης και 36ης εβδομάδας) και επιτρέπει στη μητέρα να δημιουργήσει αντισώματα έναντι του ιού. Αυτά τα αντισώματα περνούν φυσικά στο έμβρυο μέσω του πλακούντα, προσφέροντας στο μωρό άμεση προστασία από τη γέννηση του.
Η προστασία αυτή διαρκεί τους πρώτους μήνες της ζωής — την περίοδο δηλαδή που τα νεογνά είναι πιο ευάλωτα και δεν μπορούν ακόμη να εμβολιαστούν τα ίδια. Ο εμβολιασμός θεωρείται ασφαλής για τη μητέρα και το μωρό και δεν επηρεάζει τον φυσιολογικό τοκετό ή τον θηλασμό.
Μονοκλωνικό αντίσωμα Nirsevimab
Για τα μωρά που γεννιούνται μέσα στην περίοδο κυκλοφορίας του RSV (Νοέμβριος έως Μάρτιος) και των οποίων η μητέρα δεν εμβολιάστηκε στην εγκυμοσύνη, υπάρχει η επιλογή του Nirsevimab. Πρόκειται για μονοκλωνικό αντίσωμα, δηλαδή μια έτοιμη μορφή «άμυνας» που παρέχει στο βρέφος παθητική ανοσία έναντι του ιού.
Η χορήγηση γίνεται μία μόνο φορά, συνήθως πριν το εξιτήριο από το μαιευτήριο ή μέσα στις πρώτες ημέρες της ζωής του μωρού. Με μία ένεση, το παιδί αποκτά προστασία που διαρκεί για όλη τη χειμερινή περίοδο.
Το Nirsevimab μπορεί επίσης να δοθεί σε:
Βρέφη έως 6 μηνών με παράγοντες κινδύνου για σοβαρή λοίμωξη (π.χ. πρόωρα, με καρδιοπάθειες ή πνευμονοπάθειες).
Παιδιά έως 2 ετών που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες (π.χ. με ανοσοκαταστολή ή σύνδρομα που επηρεάζουν την αναπνοή).
Αντίθετα, τα βρέφη των οποίων η μητέρα είχε εμβολιαστεί κατά την εγκυμοσύνη δε χρειάζονται επιπλέον προστασία με Nirsevimab, εκτός εάν υπάρχει ειδικός ιατρικός λόγος (π.χ. πρόωρος τοκετός πριν την 34η εβδομάδα).
Το Nirsevimab μπορεί να χορηγηθεί μαζί με τα εμβόλια ρουτίνας και δεν επηρεάζει τον προγραμματισμένο εμβολιασμό του παιδιού.
Μονοκλωνικό αντίσωμα Palivizumab (Synagis)
Πριν την έλευση του Nirsevimab, η μόνη διαθέσιμη προληπτική θεραπεία ήταν το Palivizumab (Synagis). Χρησιμοποιείται ακόμη σήμερα σε πρόωρα μωρά ή σε παιδιά με σοβαρές παθήσεις της καρδιάς ή των πνευμόνων, όπου ο κίνδυνος σοβαρής λοίμωξης από RSV είναι μεγαλύτερος.
Σε αντίθεση με το Nirsevimab, το Palivizumab χρειάζεται επαναλαμβανόμενες δόσεις — μία ένεση κάθε μήνα καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου κυκλοφορίας του ιού. Αν και απαιτεί περισσότερη παρακολούθηση, έχει αποδειχθεί ότι μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο νοσηλείας στα παιδιά που το χρειάζονται.
Η επιλογή του τρόπου πρόληψης εξαρτάται από την ηλικία του μωρού, τον μήνα γέννησης, την κατάσταση υγείας του και αν η μητέρα είχε εμβολιαστεί στην εγκυμοσύνη. Ο παιδίατρος εκτιμά κάθε περίπτωση ξεχωριστά και προτείνει την πιο κατάλληλη λύση για την οικογένεια.
Χάρη σε αυτές τις νέες επιλογές, τα περισσότερα μωρά μπορούν πλέον να περάσουν τον πρώτο τους χειμώνα με σημαντικά μειωμένο κίνδυνο για σοβαρή λοίμωξη από RSV.
Μερικά απλά μέτρα μπορούν να μειώσουν σημαντικά την πιθανότητα μόλυνσης:
Συχνό πλύσιμο των χεριών.
Καθαρισμός παιχνιδιών και επιφανειών.
Αποφυγή στενής επαφής του μωρού με άτομα που έχουν βήχα ή συνάχι.
Προσοχή στο κάπνισμα στον χώρο του παιδιού, γιατί το παθητικό κάπνισμα αυξάνει την πιθανότητα πιο σοβαρής λοίμωξης.
Αν το παιδί αρρωστήσει συνήθως αρκεί ξεκούραση, υγρά και λίγη υπομονή.
Ο RSV είναι ένας κοινός αλλά προβλέψιμος ιός. Με τη σωστή ενημέρωση, τα νέα μέσα πρόληψης και τη συνεργασία με τον παιδίατρο, οι γονείς μπορούν να προστατεύσουν αποτελεσματικά τα παιδιά τους. Είτε μέσω του εμβολιασμού στην εγκυμοσύνη, είτε με τη χορήγηση ειδικών αντισωμάτων όπως το Palivizumab και το Nirsevimab, κάθε βήμα πρόληψης προσφέρει μια ανάσα σιγουριάς και ηρεμίας για τον χειμώνα που έρχεται.
Η νόσος χεριών-ποδιών-στόματος είναι μια συχνή ιογενής λοίμωξη που προκαλείται από ιούς της ομάδας Coxsackie. Προσβάλλει κυρίως παιδιά κάτω των 10 ετών, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε ενήλικες. Ονομάστηκε έτσι επειδή τα χαρακτηριστικά της σημάδια εμφανίζονται στα χέρια, στα πόδια και μέσα στο στόμα. Παρά το ότι τα συμπτώματα μπορεί να είναι ενοχλητικά, η νόσος συνήθως περνά μέσα σε 7 έως 10 ημέρες.
Στην αρχή παρουσιάζονται πυρετός, πονόλαιμος, βήχας, μειωμένη όρεξη και αίσθημα κόπωσης. Αυτή η αρχική φάση διαρκεί συνήθως 1 έως 2 ημέρες. Στη συνέχεια, μέσα σε μία ή δύο μέρες, εμφανίζονται επώδυνες πληγές στο στόμα, οι οποίες συχνά εξελίσσονται σε μικρές φουσκάλες που μπορεί να σπάσουν και να δημιουργήσουν έλκη.
Πολλοί ασθενείς, κυρίως παιδιά, εμφανίζουν εξανθήματα στις παλάμες και στα πέλματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το εξάνθημα μπορεί να επεκταθεί στους γλουτούς ή στα γεννητικά όργανα. Μερικοί ασθενείς αναπτύσσουν επίσης ήπια επιπεφυκίτιδα. Τα συμπτώματα συνήθως διαρκούν 7 έως 10 ημέρες, με πλήρη ανάρρωση. Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να παρατηρηθεί προσωρινή απώλεια νυχιών (ονομαζόμενη ονυχομαδήση), ή απολέπιση δέρματος γύρω από τα δάχτυλα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η νόσος χεριών-ποδιών-στόματος περνά ήπια και χωρίς προβλήματα. Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να προκύψουν πιο σοβαρές επιπλοκές, όπως προσωρινά προβλήματα στην καρδιά ή στο νευρικό σύστημα. Το καλό νέο είναι ότι αυτές οι επιπλοκές είναι εξαιρετικά σπάνιες και τα περισσότερα άνθρωποι αναρρώνουν πλήρως, χωρίς καμία μακροχρόνια επίπτωση. Το βασικό είναι να παρακολουθείτε τα συμπτώματα και να συμβουλευτείτε γιατρό αν κάτι φαίνεται ασυνήθιστο ή επιμένει πέρα από τις συνηθισμένες 7-10 ημέρες.
Η νόσος είναι πιο συχνή σε παιδιά κάτω των πέντε ετών, αλλά μπορεί να προσβάλει και μεγαλύτερα παιδιά ή ενήλικες. Οι έγκυες γυναίκες καλό είναι να αποφεύγουν την επαφή με άτομα που έχουν τη νόσο και να ενημερώνουν τον γιατρό τους εάν εμφανίσουν συμπτώματα. Επίσης, τα βρέφη κάτω των 6 μηνών χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς ο κίνδυνος επιπλοκών είναι μεγαλύτερος.
Η μετάδοση γίνεται πολύ εύκολα, ειδικά την πρώτη εβδομάδα των συμπτωμάτων, όταν ο ιός είναι πιο μεταδοτικός. Οι ιοί μπορούν να μεταφερθούν:
μέσω σταγονιδίων, όταν κάποιος βήχει ή φταρνίζεται,
από επαφή με επιφάνειες ή αντικείμενα όπως παιχνίδια ή σκεύη, πάνω στα οποία έχουν πέσει σταγονίδια,
μέσω του υγρού από τις φυσαλίδες ή από τα κόπρανα, ειδικά κατά την αλλαγή πάνας.
Η έμμεση μετάδοση από αντικείμενα είναι σπάνια, αλλά εφικτή, γι’ αυτό η σχολαστική καθαριότητα και το πλύσιμο των χεριών είναι ουσιαστικά για την πρόληψη.
Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τη λοίμωξη από Coxsackie. Πρόκειται για μια αυτοϊώμενη νόσο που υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες χωρίς ειδική αγωγή. Ωστόσο, η ανακούφιση των συμπτωμάτων είναι σημαντική. Απλά παυσίπονα ή αντιπυρετικά μπορούν να μειώσουν τον πυρετό και την ενόχληση. Είναι σημαντικό να διατηρείται καλή ενυδάτωση — το παιδί πρέπει να πίνει αρκετά υγρά, αποφεύγοντας τα ξινά ή πολύ ζεστά φαγητά και ροφήματα που μπορεί να ερεθίσουν τις πληγές στο στόμα. Προτιμήστε μαλακές και ήπιες τροφές, όπως σούπες ή γιαούρτι.
Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις η ανάρρωση είναι πλήρης, υπάρχουν καταστάσεις όπου πρέπει να ζητηθεί ιατρική βοήθεια. Επισκεφθείτε γιατρό αν:
ο πυρετός διαρκεί πάνω από 48 ώρες ή είναι πολύ υψηλός,
υπάρχουν ανησηχυτικά συμπτώματα όπως δυσκαμψία στον αυχένα, πονοκέφαλος, επαναλαμβανόμενοι εμετοί ή ευαισθησία στο φως,
εμφανιστεί δυσκολία στην αναπνοή, πόνος στο στήθος ή δυσκολία στην κατάποση,
το ανοσοποιητικό σύστημα είναι εξασθενημένο ή υπάρχει περίπτωση εγκυμοσύνης,
τα εξανθήματα δεν υποχωρούν ή επιδεινώνονται μετά από 7-10 ημέρες,
αν το άτομο που νοσεί είναι βρέφος κάτω των 6 μηνών.
Γενικά, οποιοδήποτε σύμπτωμα φαίνεται ασυνήθιστο ή επιμένει, αξίζει να αξιολογηθεί από γιατρό για λόγους ασφάλειας.
Η πρόληψη είναι βασική για να αποφευχθεί η εξάπλωση της νόσου. Το τακτικό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι, ειδικά μετά τη χρήση της τουαλέτας ή την αλλαγή πάνας, μειώνει σημαντικά την πιθανότητα μετάδοσης. Ο συχνός καθαρισμός παιχνιδιών, σκευών και επιφανειών βοηθά επίσης πολύ.
Αποφύγετε τη στενή επαφή (όπως αγκαλιές ή φιλιά) με κάποιον που έχει εμφανή συμπτώματα. Εάν ένα παιδί είναι άρρωστο, καλό είναι να μείνει στο σπίτι μέχρι να αισθανθεί καλύτερα, χωρίς να χρειάζεται να περιμένετε να εξαφανιστούν όλες οι φυσαλίδες.
Η νόσος χεριών-ποδιών-στόματος, αν και ιδιαίτερα μεταδοτική, είναι συνήθως ήπια και αυτοπεριοριζόμενη. Με σωστή υγιεινή, επαρκή ενυδάτωση και ξεκούραση, η ανάρρωση είναι πλήρης μέσα σε λίγες ημέρες. Παρ’ όλα αυτά, κάθε περίπτωση που προκαλεί ανησυχία —ιδίως σε βρέφη, εγκύους ή άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό— χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, ώστε να εξασφαλιστεί η ασφάλεια και η ομαλή πορεία της ανάρρωσης.
Η γρίπη είναι μια εποχική λοίμωξη που μας επισκέπτεται κάθε χειμώνα και συχνά μπερδεύεται με το απλό κρυολόγημα. Αν και έχουν ομοιότητες, η γρίπη συνήθως είναι πιο έντονη και χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα.
Ο ιός της γρίπης μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω μικρών σταγονιδίων που απελευθερώνονται όταν μιλάμε, βήχουμε ή φτερνιζόμαστε. Ένα παιδί μπορεί να κολλήσει ακόμα και αν αγγίξει μια επιφάνεια με τον ιό και μετά βάλει τα χέρια του στο στόμα ή στη μύτη. Επειδή τα παιδιά παίζουν και έρχονται σε στενή επαφή, η γρίπη εξαπλώνεται πολύ γρήγορα σε παιδικούς σταθμούς και σχολεία.
Η γρίπη συνήθως εμφανίζεται ξαφνικά, με υψηλό πυρετό, βήχα, πονόλαιμο, καταρροή ή μπούκωμα, πονοκέφαλο, ρίγη, μυϊκούς πόνους και μεγάλη κόπωση. Κάποια παιδιά μπορεί να παρουσιάσουν και ενοχλήσεις από το στομάχι, όπως εμετούς ή διάρροια. Σε αντίθεση με το κοινό κρυολόγημα, η γρίπη κάνει τα παιδιά να «πέφτουν» απότομα και να χρειάζονται αρκετή ξεκούραση.
Αν και τα περισσότερα παιδιά ξεπερνούν τη γρίπη χωρίς προβλήματα, υπάρχουν ομάδες που χρειάζονται ιδιαίτερη φροντίδα. Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά κάτω των 5 ετών, και ιδιαίτερα κάτω των 2 ετών, αλλά και τα παιδιά με χρόνιες παθήσεις όπως άσθμα, διαβήτη, καρδιολογικά ή αναπνευστικά νοσήματα, μπορεί να περάσουν τη γρίπη πιο δύσκολα και να εμφανίσουν επιπλοκές όπως πνευμονία ή αφυδάτωση.
Η πιο αποτελεσματική πρόληψη της γρίπης στα παιδιά είναι ο ετήσιος εμβολιασμός, ο οποίος στην Ελλάδα γίνεται κάθε φθινόπωρο ώστε το παιδί να είναι προστατευμένο πριν από την έξαρση του χειμώνα.
Το εμβόλιο συνιστάται σε όλα τα βρέφη και παιδιά από 6 μηνών έως 5 ετών, καθώς και σε μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως εκείνοι με χρόνιες παθήσεις (π.χ. άσθμα, καρδιοπάθειες, νεφροπάθειες, διαβήτη, ανοσοκαταστολή), νευρολογικά νοσήματα ή σοβαρή παχυσαρκία. Επίσης, προτείνεται σε εγκύους, λεχωίδες, θηλάζουσες, αλλά και σε όσους φροντίζουν βρέφη κάτω των 6 μηνών ή άτομα με σοβαρά προβλήματα υγείας.
Οι περισσότερες περιπτώσεις γρίπης αντιμετωπίζονται στο σπίτι με απλές αλλά πολύτιμες κινήσεις. Ξεκούραση, ήρεμο περιβάλλον, πολλά υγρά όπως νερό, σούπες ή χυμοί και ελαφριά, θρεπτικά γεύματαανάλογα με την όρεξη του παιδιού είναι ιδιαίτερα βοηθητικά. Αν ο πυρετός είναι υψηλός ή το παιδί δυσκολεύεται να πιει υγρά, είναι σημαντικό να επικοινωνήσουμε με τον παιδίατρο.
Παρότι σπάνιο, η γρίπη μπορεί να επιδεινωθεί. Επικοινωνούμε αμέσως με τον παιδίατρο αν το παιδί παρουσιάσει δυσκολία στην αναπνοή ή γρήγορη αναπνοή, ασυνήθιστη υπνηλία ή δυσκολία να ξυπνήσει, σημάδια αφυδάτωσης όπως λίγα ή καθόλου ούρα και έντονη ξηρότητα στο στόμα, ή αν τα συμπτώματα επιδεινώνονται μετά από αρχική περίοδο βελτίωσης.
Η γρίπη μπορεί να μας ταλαιπωρήσει, αλλά με πρόληψη, σωστή φροντίδα και καθοδήγηση από τον παιδίατρο τα παιδιά αναρρώνουν σύντομα. Η φροντίδα στο σπίτι με ξεκούραση, υγρά και ζεστό γεύμαβοηθά το παιδί να νιώσει καλύτερα, ενώ η καθημερινή παρουσία και προσοχή των γονιών κάνει την ανάρρωση πιο εύκολη.
Ο πυρετός στα παιδιά συχνά ανησυχεί τους γονείς, αλλά δεν αποτελεί ασθένεια από μόνος του. Είναι σύμπτωμα, ένας τρόπος με τον οποίο το σώμα δείχνει ότι μάχεται μια λοίμωξη. Όταν η θερμοκρασία φτάνει τους 38°C ή παραπάνω, τότε μιλάμε για πυρετό.
Μολονότι φαίνεται ανησυχητικός, ο πυρετός έχει σημαντικό ρόλο: ενισχύει την άμυνα του οργανισμού. Τα λευκά αιμοσφαίρια και άλλα κύτταρα “πολεμούν” την αιτία της λοίμωξης, βοηθώντας το παιδί να αναρρώσει πιο γρήγορα.
Παιδιά με πυρετό μπορεί να είναι λιγότερο δραστήρια, να έχουν μειωμένη όρεξη και αυξημένη δίψα. Μπορεί να φαίνονται ανήσυχα ή να νιώθουν ζεστά, ακόμη κι αν η θερμοκρασία δεν είναι πολύ υψηλή.
Οι ιογενείς λοιμώξεις είναι πολύ πιο συχνές από τις βακτηριακές. Ρινική καταρροή, βήχας, πονόλαιμος ή διάρροια συνήθως υποδηλώνουν ιογενή λοίμωξη. Αν πολλά μέλη της οικογένειας είναι άρρωστα ταυτόχρονα, αυτό επίσης παραπέμπει σε ιό.
Οι περισσότερες ιογενείς λοιμώξεις βελτιώνονται μόνες τους και δεν χρειάζονται αντιβιοτικά. Η άσκοπη χρήση των αντιβιοτικών μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες και να συμβάλει στην ανάπτυξη ανθεκτικών μικροβίων, γεγονός που καθιστά τη μελλοντική αντιμετώπιση των λοιμώξεων πιο δύσκολη.
Για να μειώσετε τη δυσφορία του παιδιού:
Δώστε αντιπυρετικό φάρμακο (παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη) αν χρειάζεται. Αποφεύγουμε την ασπιρίνη, καθώς μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές (σύνδρομο Reye).
Φορέστε ελαφριά ρούχα για να βοηθηθεί η απελευθέρωση θερμότητας και η εφίδρωση.
Προσφέρετε αρκετά υγρά για ενυδάτωση.
Ένα χλιαρό μπάνιο μπορεί να ανακουφίσει, αλλά όχι με πολύ κρύο νερό, καθώς προκαλεί δυσφορία και ρίγος. Ποτέ μην αφήνετε το παιδί μόνο του στη μπανιέρα.
Θυμηθείτε: πιο σημαντικό από το βαθμό της θερμοκρασίας είναι πώς είναι το παιδί σε σχέση με το συνηθισμένο του. Αν παίζει, τρώει και πίνει υγρά, συνήθως δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Αναζητήστε άμεσα βοήθεια αν το παιδί εμφανίσει:
σπασμούς
δυσκολία να ξυπνήσει
δυσκολία στην αναπνοή
αιμορραγικό εξάνθημα (δεν υποχωρεί με την πίεση ενός ποτηριού πάνω του).
Μωρά κάτω των 3 μηνών με πυρετό άνω των 38°C πρέπει πάντα να εξετάζονται από παιδίατρο. Για μεγαλύτερα παιδιά, πυρετός πάνω από 3 ημέρες ή με έντονη αδιαθεσία συνήθως απαιτεί αξιολόγηση.
Η ηρεμία, οι αγκαλιές και η φροντίδα είναι τα πιο δυνατά “φάρμακα” για το παιδί σας. Ο πυρετός δείχνει ότι το σώμα του μάχεται και οι περισσότερες ιογενείς λοιμώξεις υποχωρούν μόνες τους. Με αρκετά υγρά, ξεκούραση και στοργή, τα παιδιά αναρρώνουν γρήγορα και νιώθουν ξανά γεμάτα ενέργεια!
Η γαστρεντερίτιδα είναι λοίμωξη του πεπτικού συστήματος, η οποία προβάλλει κυρίως με εμετούς και διάρροιες. Προκαλείται κυρίως από ιούς και πιο σπάνια από μικρόβια.
Η γαστρεντερίτιδα εμφανίζεται σε άτομα κάθε ηλικίας, είναι ωστόσο ιδιαίτερα συχνή κατά την παιδική ηλικία.
Τα κυριότερα συμπτώματα είναι:
Τα συμπτώματα αυτά συνήθως εμφανίζονται εντός μίας ημέρας από τη λοίμωξη. Η συνήθης διάρκεια των εμέτων είναι μία ημέρα, ενώ οι διάρροιες συνήθως διαρκούν λιγότερο από μία εβδομάδα. Σε ορισμένες περιπτώσεις ωστόσο μπορεί τα συμπτώματα να έχουν μεγαλύτερη διάρκεια.
Η γαστρεντερίτιδα μεταδίδεται είτε από άτομο σε άτομο, είτε από μολυσμένα τρόφιμα.
Σε περίπτωση που το παιδί εμφανίζει συμπτώματα γαστρεντερίτιδας τα παρακάτω μπορούν να βοηθήσουν στην πιο γρήγορη αποδρομή των συμπτωμάτων:
Ξεκινάμε να προσφέρουμε υγρά 1,5-2 ώρες μετά τον τελευταίο έμετο, σε μικρές ποσότητες (για παράδειγμα 1 κουταλάκι του γλυκού ανά 5 λεπτά) και σταδιακά αυξανόμενες. Εάν εμφανιστεί νέος έμετος σταματάμε τη χορήγηση, περιμένουμε και ξεκινάμε από την αρχή.
Όταν το παιδί ανεχτεί την ενυδάτωση ξεκινάμε να προσφέρουμε τροφή. Προτιμούμε τροφές όπως ψωμί, φρυγανιές, ζυμαρικά, ρύζι, πατάτες, σούπες με κρέας ή μαγειρεμένα λαχανικά. Αποφεύγουμε τα γλυκά, τηγανητά, πικάντικα τρόφιμα και το fast food.
Ένα σπιτικό διάλυμα ηλεκτρολυτών για τα μεγαλύτερα παιδιά το οποίο μπορεί εύκολα να παρασκευαστεί στο σπίτι είναι το ακόλουθο:
Στα υγιή παιδιά η μικροβιακή γαστρεντερίτιδα δε χρειάζεται χορήγηση αντιβιοτικών, καθώς έχει φανεί ότι δε μειώνεται η διάρκεια των συμπτωμάτων.
Ωστόσο, μπορεί να χρειαστεί χορήγηση αντιβιοτικών, αναλόγως του μικροοργανισμού που απομονώνεται από την καλλιέργεια κοπράνων σε μικρά βρέφη, παιδιά με υποκείμενο νόσημα ή σοβαρή νόσο.
Η χορήγηση του αντιβιοτικού γίνεται πάντα σε συνεννόηση με το θεράπων ιατρό.
Η νοσηλεία είναι πιθανή εάν το παιδί εμφανίζει συμπτώματα αφυδάτωσης, όπως:
Είναι επίσης πιθανό ένα παιδί να χρειαστεί νοσηλεία αν συμβαίνει κάτι από τα ακόλουθα:
Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις επικοινωνούμε άμεσα με τον Παιδίατρο.
Πώς μπορούμε να προλάβουμε τη μετάδοση?
Η γαστρεντερίτιδα είναι συχνή στα παιδιά και συνήθως αυτοπεριοριζόμενη. Με σωστή ενυδάτωση, προσοχή στα συμπτώματα και καθοδήγηση από τον παιδίατρο, μπορεί να αντιμετωπιστεί έγκαιρα και αποτελεσματικά.
Η βρογχιολίτιδα είναι μία λοίμωξη του κατώτερου αναπνευστικού που προσβάλλει βρέφη και παιδιά κάτω των 2 ετών. Χαρακτηρίζεται από φλεγμονή και οίδημα των μικρών αεραγωγών (βρογχιολίων) με αποτέλεσμα τη συσσώρευση βλέννης, η οποία δυσχεραίνει την ελεύθερη μετακίνηση του αέρα.
Η βρογχιολίτιδα προκαλείται από ιούς. Η συνηθέστερη αιτία σε παιδιά κάτω των 12 μηνών είναι ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (Respiratory Syncytial Virus – RSV), ο οποίος προκαλεί κάθε χρόνο επιδημίες παγκοσμίως. Στην Ελλάδα εμφανίζεται μεταξύ Οκτωβρίου και Ιουνίου, με κορύφωση μεταξύ Ιανουαρίου και Μαρτίου.
Σχεδόν όλα τα παιδιά νοσούν από RSV έως την ηλικία των 2 ετών. Οι επαναλοιμώξεις είναι συχνές, καθώς φαίνεται ότι η προηγούμενη νόσηση δεν προκαλεί ανοσία για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Τα βρέφη που βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για σοβαρή νόσηση από RSV, όπως είναι τα πρόωρα βρέφη, με συγγενή καρδιοπάθεια ή χρόνια πνευμονοπάθεια έχουν ένδειξη χορήγησης ενός φαρμάκου που ονομάζεται Synagis (palivizumab), προκειμένου να μειωθεί η πιθανότητα σοβαρής λοίμωξης από τον ιό.
Η βρογχιολίτιδα συχνά ξεκινάει με συμπτώματα όμοια με του κοινού κρυολογήματος, με τα πρώτα συμπτώματα να περιλαμβάνουν χαμηλό πυρετό, βήχα, ρινική καταρροή (μύτη που «τρέχει») ή συμφόρηση (βουλωμένη μύτη). Στη συνέχεια ωστόσο τα συμπτώματα αυτά πιθανόν να εξελιχθούν σε εντονότερο βήχα και πιθανή δυσκολία στην αναπνοή.
Άλλα συμπτώματα που πιθανόν να συνυπάρχουν είναι:
Τα παρακάτω συμπτώματα αποτελούν ένδειξη άμεσης παιδιατρικής εκτίμησης:
Τα βρέφη και παιδιά σε μεγαλύτερο κίνδυνο για εκδήλωση σοβαρής νόσου και πιθανής νοσηλείας είναι:
Τα περισσότερα παιδιά αντιμετωπίζονται με φροντίδα στο σπίτι και μόνο ένα μικρό ποσοστό χρειάζεται νοσηλεία στο νοσοκομείο.
Η αντιμετώπιση κυρίως είναι υποστηρικτική και περιλαμβάνει τα ακόλουθα:
Τα εισπνεόμενα φάρμακα συνήθως δεν οδηγούν σε κάποια βελτίωση – αν χρησιμοποιηθούν αυτό πρέπει να γίνει πάντα μετά από συνεννόηση με τον Παιδίατρο που παρακολουθεί το παιδί. Τα αντιβιοτικά επίσης δεν έχουν θέση στην αντιμετώπιση της βρογχιολίτιδας καθώς πρόκειται για ιογενή λοίμωξη και όχι μικροβιακή.
Δεν αγχωνόμαστε αν το παιδί δεν έχει τόσο όρεξη για φαγητό κατά τη διάρκεια της ίωσης – μας ενδιαφέρει κυρίως η επαρκής κατανάλωση υγρών! Προτιμάμε να δίνουμε υγρά σε μικρότερες ποσότητες απ’ ότι συνήθως και συχνά!
Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία του μικρού ασθενούς όπου θα χορηγηθεί οξυγόνο και ενδοφλέβια υγρά μέχρι τη βελτίωση της αναπνευστικής δυσχέρειας.
Η ουρολοίμωξη είναι μία συχνή λοίμωξη της παιδικής ηλικίας η οποία συμβαίνει σε οποιοδήποτε τμήμα του ουροποιητικού συστήματος, δηλαδή τους νεφρούς, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη ή την ουρήθρα. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων δεν είναι σοβαρή. Διαχωρίζεται σε λοίμωξη του ανώτερου ουροποιητικού συστήματος, που περιλαμβάνει τους νεφρούς και τους ουρητήρες, ή του κατώτερου ουροποιητικού που περιλαμβάνει την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα.
Τα συμπτώματα της ουρολοίμωξης διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία και μπορεί να περιλαμβάνουν:
Σε βρέφη:
Σε μεγαλύτερα παιδιά:
Η ουρολοίμωξη προκαλείται από είσοδο μικροβίων μέσω της ουρήθρας. Για αυτό το λόγο είναι πιο συχνή στα κορίτσια, καθώς η ουρήθρα είναι πιο κοντή και κοντά στην περιοχή του πρωκτού, οπότε και έρχεται σε επαφή με τα μικρόβια των κοπράνων. Τα αγόρια κάτω των 12 μηνών που δεν έχουν κάνει περιτομή έχουν επίσης μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης ουρολοίμωξης, ενώ ο κίνδυνος ουρολοίμωξης είναι γενικά μεγαλύτερος όσο το παιδί φοράει πάνα.
Άλλοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:
Η διάγνωση γίνεται με συλλογή δείγματος ούρων, όπου μετά από μικροσκόπηση του δείγματος και καλλιέργεια απομονώνεται ο παθογόνος μικροοργανισμός. Ο τρόπος της συλλογής εξαρτάται από την ηλικία του ασθενούς, αλλά πάντα πρέπει να προηγείται καθαριότητα τοπικά του παιδιού με νερό και σαπούνι. Για παιδιά που έχουν έλεγχο της ούρησης, η συλλογή γίνεται σε αποστειρωμένο κυπελλάκι από τη μέση της ούρησης και μετά.
Για τα μικρά παιδιά και βρέφη που δεν έχουν έλεγχο της ούρησης ο ιδανικός τρόπος συλλογής δείγματος ούρων είναι με το λεγόμενο clean catch, δηλαδή συλλογή δείγματος ούρων «στον αέρα». Αφού ο ασθενής καταναλώσει υγρά περιμένουμε με ένα αποστειρωμένο κυπελλάκι την έξοδο των ούρων και τα συλλέγουμε προσπαθώντας να μην ακουμπήσουμε το δέρμα του παιδιού. Τα μικρά βρέφη συνήθως ουρούν εντός μίας ώρας από την κατανάλωση των υγρών. Για να ενθαρρύνουμε την ούρηση μπορούμε να τρίψουμε απαλά το κάτω μέρος της κοιλιάς με μία γάζα βρεγμένη με κρύο νερό. Αν αποτύχει η μέθοδος clean catch ή το αποτέλεσμα δεν είναι αξιόπιστο, τα ούρα μπορούν να συλλεχθούν είτε με καθετήρα που εισάγεται από την ουρήθρα, είτε στα μικρά βρέφη με υπερηβική παρακέντηση.
Σε αυτό τον τρόπο η συλλογή γίνεται με βελόνα η οποία λαμβάνει τα ούρα απευθείας από την ουροδόχο κύστη, τρυπώντας στην περιοχή της κατώτερης κοιλίας κάτω από τον ομφαλό. Ο τρόπος συλλογής με αυτοκόλλητο ουροσυλλέκτη (το γνωστό «σακουλάκι») δε θεωρείται αξιόπιστος, διότι υπάρχει υψηλό ποσοστό επιμόλυνσης με μικρόβια του δέρματος.
Η ουρολοίμωξη θεραπεύεται με χορήγηση αντιβιοτικών. Μπορούν επίσης να χορηγηθούν παυσίπονα για να απαλύνουν τα δυσουρικά ενοχλήματα, τα οποία συνήθως υποχωρούν 2-3 ημέρες μετά την έναρξη της αγωγής, ενώ συνίσταται και η άφθονη κατανάλωση υγρών. Για τη θεραπεία της ουρολοίμωξης συνήθως αρκεί η χορήγηση αντιβιοτικών από το στόμα για το χρονικό διάστημα που έχει συστήσει ο θεράπων ιατρός.
Είναι σημαντικό να ολοκληρώνεται η θεραπεία ανεξάρτητα από τα συμπτώματα του παιδιού, τα οποία θα βελτιωθούν σύντομα. Ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει ανάγκη λήψης ενδοφλέβιων αντιβιοτικών, όπως:
Η ουρολοίμωξη μπορεί να προληφθεί με τους ακόλουθους τρόπους:
Ωτίτιδα ονομάζεται η λοίμωξη του ωτός (αυτιού). Υπάρχουν 2 τύποι λοιμώξεων του ωτός στα παιδιά, η λοίμωξη του μέσου ωτός, το οποίο είναι η περιοχή του αυτιού που εντοπίζεται πίσω από το τύμπανο (μέση ωτίτιδα) και η λοίμωξη του εξωτερικού ωτός (εξωτερική ωτίτιδα). Επιπλέον υπάρχει και η εκκριτική ωτίτιδα, στην οποία υπάρχει συσσώρευση υγρού στο μέσο αυτί χωρίς ωστόσο ενεργό λοίμωξη. Οι ωτίτιδες προκαλούνται συνήθως κατά τη διαδρομή ιογενών λοιμώξεων και είναι πολύ συχνές, ιδίως στη βρεφική και παιδική ηλικία.
Η οξεία μέση ωτίτιδα προκαλείται από προβλήματα που δημιουργούνται στην ευσταχιανή σάλπιγγα, το σωλήνα δηλαδή που συνδέει το μέσο αυτί με το ρινοφάρυγγα. Τα παιδιά είναι πιο ευπαθή σε ωτίτιδες επειδή η ευσταχιανή σάλπιγγα είναι στενότερη και πιο οριζόντια συγκριτικά με των ενηλίκων. Λόγω αυτής της ανατομικής ιδιαιτερότητας διευκολύνεται η είσοδος και παραμονή μικροοργανισμών στο αυτί από τη μύτη. Επιπλέον τα παιδιά υφίστανται πιο συχνά λοιμώξεις του αναπνευστικού (στα πλαίσια της φοίτησης σε παιδικό σταθμό ή στο σχολείο). Η εξωτερική ωτίτιδα προκαλείται από εμμένουσα υγρασία του έξω ακουστικού πόρου, όπως από παραμονή νερού μετά από κολύμβηση ή από τοπικό τραυματισμό (όπως είναι ο καθαρισμός με μπατονέτες).
Τα συμπτώματα της οξείας μέσης ωτίτιδας μπορεί να είναι τα ακόλουθα:
Στην εξωτερική ωτίτιδα τα συμπτώματα μπορεί να είναι:
Στην εκκριτική ωτίτιδα τα συμπτώματα μπορεί να είναι τα ακόλουθα:
Η οξεία μέση ωτίτιδα συνήθως προκαλείται από ιούς και περνάει μόνη της εντός 2-3 ημερών με παυσίπονα. Ωστόσο σε παιδιά μικρής ηλικίας, παιδιά με ωτόρροια ή σοβαρή νόσο συνήθως χορηγείται αντιβίωση, πάντα σε συνεννόηση με τον Παιδίατρο.
Η εξωτερική ωτίτιδα χρειάζεται τοπική αντιβιοτική αγωγή. Η εκκριτική ωτίτιδα συνήθως περνάει μόνη της εντός 4-6 εβδομάδων και δε χρειάζεται χορήγηση αντιβιοτικών. Σε περίπτωση επιμονής των συμπτωμάτων, μείωση της ακοής ή καθυστέρηση της γλωσσικής ανάπτυξης πρέπει να γίνεται συνεκτίμηση με Ωτορινολαρυγγολόγο για πιθανή τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού (σωληνάκια που τοποθετούνται προσωρινά στα αυτιά). Με τον τρόπο αυτό παροχετεύεται το υγρό από το αυτί. Οι σωληνίσκοι αερισμού αφού τοποθετηθούν συνήθως «πέφτουν» μόνοι τους εντός 6-12 μηνών.
Αρχικά καλό είναι να γίνει μία συζήτηση με τον Παιδίατρο που παρακολουθεί το παιδί. Τα παιδιά με συχνές ωτίτιδες συχνά εκτίθενται σε καπνό, χρησιμοποιούν πιπίλα ή παθαίνουν συχνές ιώσεις (για παράδειγμα παρακολουθούν παιδικό σταθμό). Αν κριθεί απαραίτητο, σε συνεννόηση με Ωτορινολαρυγγολόγο μπορεί να πραγματοποιηθεί επιπλέον έλεγχος για «κρεατάκια» (ευμεγέθεις αδενοειδείς εκβλαστήσεις).
H Παιδίατρος δέχεται κατόπιν ραντεβού στο ιατρείο της στην οδό Λεωφόρος Δημοκρατίας 36 στα Μελίσσια. Υπάρχει η δυνατότητα εξέτασης σε ώρες εκτός λειτουργίας του ιατρείου, καθώς και κατ΄οίκον εξέτασης κατόπιν συνεννόησης. Τα ραντεβού πραγματοποιούνται στην Ελληνική, Αγγλική και Γερμανική γλώσσα.
