Ο χειμώνας είναι η εποχή κατά την οποία τα παιδιά εκτίθενται συχνότερα σε ιώσεις του αναπνευστικού. Ο βήχας αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα και συχνά προκαλεί έντονη ανησυχία στους γονείς — ιδιαίτερα όταν επιμένει τη νύχτα ή διαρκεί αρκετές ημέρες. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι στις περισσότερες περιπτώσεις ο βήχας είναι ένας φυσιολογικός αμυντικός μηχανισμός του οργανισμού, που βοηθά στον καθαρισμό των αεραγωγών από εκκρίσεις, μικρόβια και ερεθιστικούς παράγοντες.
Συνήθως οφείλεται σε ιογενείς λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού, όπως το κοινό κρυολόγημα, και υποχωρεί σταδιακά μέσα σε 7–10 ημέρες. Σε μερικά παιδιά ωστόσο ο βήχας μπορεί να συνεχιστεί για 2–3 εβδομάδες μετά από μια ίωση, καθώς το αναπνευστικό χρειάζεται χρόνο για να επανέλθει πλήρως. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα επιπλοκή, εφόσον η γενική κατάσταση του παιδιού παραμένει καλή.
Τι μπορεί να βοηθήσει στο σπίτι
Καλή ενυδάτωση
Η επαρκής λήψη υγρών συμβάλλει στη ρευστοποίηση των εκκρίσεων και διευκολύνει την απομάκρυνσή τους. Προσφέρετε νερό, σούπες, γάλα (εφόσον το παιδί το ανέχεται) ή ζεστά ροφήματα ανάλογα με την ηλικία. Δε χρειάζονται υπερβολές — απλώς συχνή και επαρκής πρόσληψη υγρών.
Ξεκούραση και ήρεμο περιβάλλον
Ο οργανισμός αναρρώνει καλύτερα όταν το παιδί ξεκουράζεται. Δεν απαιτείται συνεχής παραμονή στο κρεβάτι, ωστόσο συνιστάται περιορισμός των έντονων δραστηριοτήτων μέχρι να αναρρώσει πλήρως.
Ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό
Συχνά ο βήχας προκαλείται ή επιδεινώνεται από ρινικές εκκρίσεις που «τρέχουν» προς τα πίσω και ερεθίζουν τον λαιμό. Οι ρινικές πλύσεις, ιδιαίτερα πριν τον ύπνο, μπορούν να μειώσουν σημαντικά αυτόν τον ερεθισμό και να βελτιώσουν την ποιότητα του ύπνου.
Επαρκής υγρασία του χώρου
Ο ξηρός αέρας επιδεινώνει τον βήχα. Η διατήρηση μέτριας υγρασίας στο δωμάτιο και ο τακτικός αερισμός του χώρου είναι χρήσιμα μέτρα. Εάν χρησιμοποιείται υγραντήρας, απαιτείται σχολαστικός καθαρισμός σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης.
Μέλι σε παιδιά άνω του ενός έτους
Μικρή ποσότητα μελιού πριν τον ύπνο μπορεί να μειώσει τη συχνότητα και την ένταση του νυχτερινού βήχα και να συμβάλει σε καλύτερη ξεκούραση. Το μέλι δεν πρέπει να χορηγείται σε βρέφη κάτω του ενός έτους, καθώς υπάρχει κίνδυνος βρεφικής αλλαντίασης.
Τι δεν συνιστάται
Τα περισσότερα αντιβηχικά και αποχρεμπτικά σιρόπια δεν έχουν αποδείξει ουσιαστικό όφελος στα μικρά παιδιά και ενδέχεται να προκαλέσουν παρενέργειες. Για τον λόγο αυτό δεν συνιστώνται σε βρέφη και μικρά παιδιά, εκτός εάν υπάρχει σαφής ιατρική ένδειξη.
Τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν στον ιογενή βήχα και δεν πρέπει να χορηγούνται χωρίς ιατρική αξιολόγηση. Η άσκοπη χρήση τους συμβάλλει στην ανάπτυξη ανθεκτικών μικροβίων, ενώ δεν επιταχύνει την ανάρρωση.
Επιπλέον, τα εισπνεόμενα φάρμακα (όπως βρογχοδιασταλτικά ή εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή) δεν ενδείκνυνται σε κάθε παιδί με απλό ιογενή βήχα. Η χρήση τους πρέπει να βασίζεται σε συγκεκριμένη ιατρική εκτίμηση και σαφή διάγνωση, όπως στην περίπτωση άσθματος ή βρογχόσπασμου, και όχι να χορηγούνται προληπτικά ή «δοκιμαστικά» χωρίς καθοδήγηση.
Πότε χρειάζεται ιατρική εκτίμηση
Αν και τις περισσότερες φορές ο χειμερινός βήχας είναι ήπιος και αυτοπεριοριζόμενος, υπάρχουν περιπτώσεις που απαιτούν αξιολόγηση:
-
Δυσκολία στην αναπνοή ή ταχύπνοια
-
«Σφύριγμα» στο στήθος
-
Υψηλός πυρετός που επιμένει ή επιδεινώνεται
-
Έντονη καταβολή ή υπνηλία
-
Άρνηση λήψης υγρών
-
Βήχας που διαρκεί περισσότερο από 2–3 εβδομάδες
-
Βήχας σε βρέφη κάτω των 3 μηνών
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η κλινική εξέταση είναι απαραίτητη για να αποκλειστούν καταστάσεις όπως η βρογχιολίτιδα, η πνευμονία, το άσθμα ή άλλες παθήσεις του αναπνευστικού.
Λίγα λόγια για την πρόληψη
Η σωστή υγιεινή των χεριών, ο καλός αερισμός των εσωτερικών χώρων και ο πλήρης εμβολιασμός σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση των λοιμώξεων του αναπνευστικού. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αποφυγή καπνίσματος στον χώρο όπου ζει ή κινείται το παιδί, καθώς ο καπνός ερεθίζει τους αεραγωγούς και μπορεί να παρατείνει ή να επιδεινώσει τα συμπτώματα.
Ένα καθησυχαστικό μήνυμα προς τους γονείς
Ο επίμονος βήχας συχνά προκαλεί ανησυχία, ιδιαίτερα όταν διαταράσσει τον ύπνο όλης της οικογένειας. Στις περισσότερες περιπτώσεις ωστόσο αποτελεί μια φυσιολογική αμυντική αντίδραση του οργανισμού και υποχωρεί με απλά υποστηρικτικά μέτρα και λίγη υπομονή. Η σωστή ενημέρωση, η παρακολούθηση των συμπτωμάτων και η έγκαιρη επικοινωνία με τον παιδίατρο, όταν κάτι προβληματίζει, αποτελούν τα βασικά στοιχεία για την ασφαλή αντιμετώπιση του χειμερινού βήχα.
