Η νόσος χεριών-ποδιών-στόματος είναι μια συχνή ιογενής λοίμωξη που προκαλείται από ιούς της ομάδας Coxsackie. Προσβάλλει κυρίως παιδιά κάτω των 10 ετών, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε ενήλικες. Ονομάστηκε έτσι επειδή τα χαρακτηριστικά της σημάδια εμφανίζονται στα χέρια, στα πόδια και μέσα στο στόμα. Παρά το ότι τα συμπτώματα μπορεί να είναι ενοχλητικά, η νόσος συνήθως περνά μέσα σε 7 έως 10 ημέρες.
Στην αρχή παρουσιάζονται πυρετός, πονόλαιμος, βήχας, μειωμένη όρεξη και αίσθημα κόπωσης. Αυτή η αρχική φάση διαρκεί συνήθως 1 έως 2 ημέρες. Στη συνέχεια, μέσα σε μία ή δύο μέρες, εμφανίζονται επώδυνες πληγές στο στόμα, οι οποίες συχνά εξελίσσονται σε μικρές φουσκάλες που μπορεί να σπάσουν και να δημιουργήσουν έλκη.
Πολλοί ασθενείς, κυρίως παιδιά, εμφανίζουν εξανθήματα στις παλάμες και στα πέλματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το εξάνθημα μπορεί να επεκταθεί στους γλουτούς ή στα γεννητικά όργανα. Μερικοί ασθενείς αναπτύσσουν επίσης ήπια επιπεφυκίτιδα. Τα συμπτώματα συνήθως διαρκούν 7 έως 10 ημέρες, με πλήρη ανάρρωση. Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να παρατηρηθεί προσωρινή απώλεια νυχιών (ονομαζόμενη ονυχομαδήση), ή απολέπιση δέρματος γύρω από τα δάχτυλα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η νόσος χεριών-ποδιών-στόματος περνά ήπια και χωρίς προβλήματα. Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να προκύψουν πιο σοβαρές επιπλοκές, όπως προσωρινά προβλήματα στην καρδιά ή στο νευρικό σύστημα. Το καλό νέο είναι ότι αυτές οι επιπλοκές είναι εξαιρετικά σπάνιες και τα περισσότερα άνθρωποι αναρρώνουν πλήρως, χωρίς καμία μακροχρόνια επίπτωση. Το βασικό είναι να παρακολουθείτε τα συμπτώματα και να συμβουλευτείτε γιατρό αν κάτι φαίνεται ασυνήθιστο ή επιμένει πέρα από τις συνηθισμένες 7-10 ημέρες.
Η νόσος είναι πιο συχνή σε παιδιά κάτω των πέντε ετών, αλλά μπορεί να προσβάλει και μεγαλύτερα παιδιά ή ενήλικες. Οι έγκυες γυναίκες καλό είναι να αποφεύγουν την επαφή με άτομα που έχουν τη νόσο και να ενημερώνουν τον γιατρό τους εάν εμφανίσουν συμπτώματα. Επίσης, τα βρέφη κάτω των 6 μηνών χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς ο κίνδυνος επιπλοκών είναι μεγαλύτερος.
Η μετάδοση γίνεται πολύ εύκολα, ειδικά την πρώτη εβδομάδα των συμπτωμάτων, όταν ο ιός είναι πιο μεταδοτικός. Οι ιοί μπορούν να μεταφερθούν:
μέσω σταγονιδίων, όταν κάποιος βήχει ή φταρνίζεται,
από επαφή με επιφάνειες ή αντικείμενα όπως παιχνίδια ή σκεύη, πάνω στα οποία έχουν πέσει σταγονίδια,
μέσω του υγρού από τις φυσαλίδες ή από τα κόπρανα, ειδικά κατά την αλλαγή πάνας.
Η έμμεση μετάδοση από αντικείμενα είναι σπάνια, αλλά εφικτή, γι’ αυτό η σχολαστική καθαριότητα και το πλύσιμο των χεριών είναι ουσιαστικά για την πρόληψη.
Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τη λοίμωξη από Coxsackie. Πρόκειται για μια αυτοϊώμενη νόσο που υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες χωρίς ειδική αγωγή. Ωστόσο, η ανακούφιση των συμπτωμάτων είναι σημαντική. Απλά παυσίπονα ή αντιπυρετικά μπορούν να μειώσουν τον πυρετό και την ενόχληση. Είναι σημαντικό να διατηρείται καλή ενυδάτωση — το παιδί πρέπει να πίνει αρκετά υγρά, αποφεύγοντας τα ξινά ή πολύ ζεστά φαγητά και ροφήματα που μπορεί να ερεθίσουν τις πληγές στο στόμα. Προτιμήστε μαλακές και ήπιες τροφές, όπως σούπες ή γιαούρτι.
Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις η ανάρρωση είναι πλήρης, υπάρχουν καταστάσεις όπου πρέπει να ζητηθεί ιατρική βοήθεια. Επισκεφθείτε γιατρό αν:
ο πυρετός διαρκεί πάνω από 48 ώρες ή είναι πολύ υψηλός,
υπάρχουν ανησηχυτικά συμπτώματα όπως δυσκαμψία στον αυχένα, πονοκέφαλος, επαναλαμβανόμενοι εμετοί ή ευαισθησία στο φως,
εμφανιστεί δυσκολία στην αναπνοή, πόνος στο στήθος ή δυσκολία στην κατάποση,
το ανοσοποιητικό σύστημα είναι εξασθενημένο ή υπάρχει περίπτωση εγκυμοσύνης,
τα εξανθήματα δεν υποχωρούν ή επιδεινώνονται μετά από 7-10 ημέρες,
αν το άτομο που νοσεί είναι βρέφος κάτω των 6 μηνών.
Γενικά, οποιοδήποτε σύμπτωμα φαίνεται ασυνήθιστο ή επιμένει, αξίζει να αξιολογηθεί από γιατρό για λόγους ασφάλειας.
Η πρόληψη είναι βασική για να αποφευχθεί η εξάπλωση της νόσου. Το τακτικό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι, ειδικά μετά τη χρήση της τουαλέτας ή την αλλαγή πάνας, μειώνει σημαντικά την πιθανότητα μετάδοσης. Ο συχνός καθαρισμός παιχνιδιών, σκευών και επιφανειών βοηθά επίσης πολύ.
Αποφύγετε τη στενή επαφή (όπως αγκαλιές ή φιλιά) με κάποιον που έχει εμφανή συμπτώματα. Εάν ένα παιδί είναι άρρωστο, καλό είναι να μείνει στο σπίτι μέχρι να αισθανθεί καλύτερα, χωρίς να χρειάζεται να περιμένετε να εξαφανιστούν όλες οι φυσαλίδες.
Η νόσος χεριών-ποδιών-στόματος, αν και ιδιαίτερα μεταδοτική, είναι συνήθως ήπια και αυτοπεριοριζόμενη. Με σωστή υγιεινή, επαρκή ενυδάτωση και ξεκούραση, η ανάρρωση είναι πλήρης μέσα σε λίγες ημέρες. Παρ’ όλα αυτά, κάθε περίπτωση που προκαλεί ανησυχία —ιδίως σε βρέφη, εγκύους ή άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό— χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, ώστε να εξασφαλιστεί η ασφάλεια και η ομαλή πορεία της ανάρρωσης.
H Παιδίατρος δέχεται κατόπιν ραντεβού στο ιατρείο της στην οδό Λεωφόρος Δημοκρατίας 36 στα Μελίσσια. Υπάρχει η δυνατότητα εξέτασης σε ώρες εκτός λειτουργίας του ιατρείου, καθώς και κατ΄οίκον εξέτασης κατόπιν συνεννόησης. Τα ραντεβού πραγματοποιούνται στην Ελληνική, Αγγλική και Γερμανική γλώσσα.
