Όταν ένα παιδί διαγνωστεί με τροφική αλλεργία, είναι πολύ συνηθισμένο οι γονείς να αναρωτιούνται: «Θα την έχει για πάντα;». Η απάντηση είναι ότι όχι απαραίτητα. Ορισμένες τροφικές αλλεργίες που εμφανίζονται στην παιδική ηλικία μπορεί να υποχωρήσουν με τα χρόνια, ενώ άλλες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να επιμείνουν.
Το αν και πότε ένα παιδί θα ξεπεράσει μια αλλεργία εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες, όπως η τροφή που προκαλεί την αλλεργία, η ηλικία του παιδιού, το είδος και η βαρύτητα των αντιδράσεων και τα αποτελέσματα της αλλεργιολογικής παρακολούθησης.
Ποιες τροφικές αλλεργίες ξεπερνούν συχνότερα τα παιδιά;
Οι τροφικές αλλεργίες δεν έχουν όλες την ίδια πορεία.
Οι αλλεργίες στο γάλα, το αυγό, τη σόγια και το σιτάρι είναι πιο πιθανό να υποχωρήσουν κατά την παιδική ηλικία. Σε αρκετά παιδιά η ανοχή αναπτύσσεται σταδιακά, καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα ωριμάζει.
Αντίθετα, οι αλλεργίες στους ξηρούς καρπούς, στο ψάρι και στα οστρακοειδή έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να επιμείνουν και στην εφηβεία ή την ενήλικη ζωή. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι ένα παιδί με τέτοια αλλεργία δε θα μπορέσει ποτέ να την ξεπεράσει.
Κάθε παιδί είναι διαφορετικό και η πορεία δεν μπορεί να προβλεφθεί μόνο από την ηλικία ή από το είδος της τροφής.
Πώς καταλαβαίνουμε ότι η αλλεργία μπορεί να έχει υποχωρήσει;
Η παρακολούθηση των τροφικών αλλεργιών γίνεται από τον Αλλεργιολόγο. Με την πάροδο του χρόνου μπορεί να επαναλαμβάνονται εξετάσεις, όπως οι ειδικές IgE ή οι δερματικές δοκιμασίες, ώστε να αξιολογείται η πορεία της αλλεργίας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν κριθεί ότι είναι ασφαλές, ο ειδικός μπορεί να προτείνει δοκιμασία πρόκλησης από το στόμα. Πρόκειται για ελεγχόμενη χορήγηση της τροφής σε ιατρικό περιβάλλον, όπου το παιδί παρακολουθείται στενά για πιθανή αντίδραση.
Μπορούμε να δοκιμάσουμε την τροφή στο σπίτι;
Οταν υπάρχει γνωστή τροφική αλλεργία δεν είναι ασφαλές να επιχειρήσουμε μόνοι μας να δώσουμε ξανά την τροφή, ακόμη κι αν έχουν περάσει αρκετά χρόνια χωρίς κάποιο περιστατικό.
Το γεγονός ότι οι εξετάσεις έχουν βελτιωθεί ή ότι το παιδί έχει μεγαλώσει δε σημαίνει απαραίτητα ότι η αλλεργία έχει εξαφανιστεί. Η επανεισαγωγή μιας τροφής που έχει προκαλέσει αλλεργική αντίδραση πρέπει να γίνεται μόνο όταν έχει προηγηθεί κατάλληλη αξιολόγηση και υπάρχει συγκεκριμένο ιατρικό πλάνο.
Και αν το παιδί έχει αλλεργία στο γάλα ή στο αυγό;
Σε αυτές τις αλλεργίες η ανάπτυξη ανοχής είναι συχνή. Σε ορισμένα παιδιά μπορεί να υπάρχει αρχικά αντίδραση στο φρέσκο γάλα ή στο αυγό, ενώ αργότερα να μπορούν να ανεχθούν μορφές της τροφής που έχουν ψηθεί καλά.
Αυτό όμως δεν ισχύει για όλα τα παιδιά και δε σημαίνει ότι οι γονείς πρέπει να πειραματιστούν μόνοι τους. Η πιθανότητα ανοχής και το αν μπορεί να δοκιμαστεί κάποια μορφή της τροφής αξιολογούνται εξατομικευμένα από τον ειδικό.
Υπάρχουν θεραπευτικές επιλογές πέρα από την αποφυγή της τροφής;
Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν θεραπευτικές επιλογές για ορισμένες τροφικές αλλεργίες που δεν περιορίζονται μόνο στην αποφυγή της υπεύθυνης τροφής. Μία από αυτές είναι η από του στόματος ανοσοθεραπεία, κατά την οποία χορηγούνται σταδιακά αυξανόμενες ποσότητες της τροφής, με στόχο να αυξηθεί η ποσότητα που μπορεί να ανεχθεί ο οργανισμός χωρίς να εμφανίσει αλλεργική αντίδραση. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος σοβαρής αντίδρασης σε περίπτωση τυχαίας έκθεσης στην τροφή.
Η ανοσοθεραπεία, ωστόσο, δε σημαίνει απαραίτητα ότι η αλλεργία έχει εξαφανιστεί οριστικά. Ο στόχος είναι κυρίως η απευαισθητοποίηση, δηλαδή η αύξηση της ανοχής όσο το παιδί βρίσκεται σε θεραπεία. Για αυτό η θεραπεία εφαρμόζεται σε κατάλληλα επιλεγμένα παιδιά και πραγματοποιείται υπό την παρακολούθηση εξειδικευμένης ιατρικής ομάδας, καθώς μπορεί και η ίδια να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις.
Σήμερα, οι ευρωπαϊκές οδηγίες συνιστούν την από του στόματος ανοσοθεραπεία σε παιδιά και εφήβους με αλλεργία στο φιστίκι, ενώ μπορεί να εξεταστεί και σε ορισμένες περιπτώσεις αλλεργίας στο γάλα ή το αυγό. Για άλλες τροφές, όπως το ψάρι, δεν αποτελεί προς το παρόν καθιερωμένη θεραπευτική επιλογή. Παράλληλα, εξακολουθεί να μελετάται κατά πόσο η ανοχή που επιτυγχάνεται με την ανοσοθεραπεία μπορεί να διατηρηθεί και μετά τη διακοπή της θεραπείας.
Τι σημαίνει λοιπόν «ξεπέρασε την αλλεργία»;
Όταν ένα παιδί μπορεί πλέον να καταναλώνει μια τροφή χωρίς αλλεργική αντίδραση, λέμε ότι έχει αναπτύξει ανοχή. Το αν και πότε θα συμβεί αυτό δεν είναι πάντα εύκολο να προβλεφθεί, γι’ αυτό η τακτική επανεκτίμηση έχει σημαντικό ρόλο.
Μια τροφική αλλεργία στην παιδική ηλικία δε σημαίνει απαραίτητα ότι θα διαρκέσει για πάντα. Σε ορισμένες αλλεργίες μπορεί να αναπτυχθεί ανοχή με την πάροδο του χρόνου, ενώ για κάποιες άλλες υπάρχουν πλέον και θεραπευτικές επιλογές, όπως η ανοσοθεραπεία, που μπορούν να αυξήσουν την ανοχή στην υπεύθυνη τροφή. Με τη σωστή παρακολούθηση, κάθε παιδί μπορεί να αξιολογείται στον κατάλληλο χρόνο και να ακολουθεί το ασφαλέστερο πλάνο για την περίπτωσή του.