Εγκαύματα στα παιδιά: πρώτες βοήθειες και άμεση αντιμετώπιση

Τα εγκαύματα αποτελούν ένα από τα συχνότερα ατυχήματα της παιδικής ηλικίας. Στη μεγάλη τους πλειονότητα συμβαίνουν μέσα στο σπίτι, κυρίως από ζεστά υγρά, ατμό ή επαφή με καυτές επιφάνειες. Οι πρώτες βοήθειες που θα δοθούν μέσα στα πρώτα λεπτά μπορούν να περιορίσουν τη βλάβη του δέρματος, να μειώσουν τον πόνο και να συμβάλουν στην καλύτερη επούλωση.

Παρακάτω θα δούμε τι πρέπει να κάνετε άμεσα, αλλά και πότε ένα παιδί χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.

Κατηγορίες εγκαυμάτων

Επιφανειακό (1ου βαθμού έγκαυμα)

Πρόκειται για ήπια μορφή εγκαύματος με ερυθρότητα του δέρματος, χωρίς φουσκάλες. Συνήθως δεν αφήνει σημάδι όταν αντιμετωπιστεί σωστά.

Μερικού πάχους (2ου βαθμού έγκαυμα)

Χαρακτηρίζεται από ερυθρότητα, παρουσία φυσαλίδων (φουσκάλες), ενώ είναι επώδυνο. Με σωστή αντιμετώπιση, συνήθως δεν αφήνει μόνιμα σημάδια. 

Ολικού πάχους (3ου βαθμού έγκαυμα)

Σε αυτή την περίπτωση έχουν καταστραφεί όλες οι στιβάδες του δέρματος. Το δέρμα μπορεί να φαίνεται λευκό, μαύρο ή με εικόνα βαριάς εγκαυματικής βλάβης, είναι ξηρό και σκληρό και συνήθως δεν υπάρχει πόνος, ούτε φουσκάλες λόγω καταστροφής των νευρικών απολήξεων.

Ποια είναι τα συχνότερα αίτια εγκαυμάτων στα παιδιά;

Στα βρέφη και τα μικρά παιδιά, τα περισσότερα εγκαύματα προκαλούνται από:

• Ζεστό νερό ή άλλα καυτά υγρά (γάλα, καφές, τσάι, σούπες)
• Ατμό
• Καυτές επιφάνειες (φούρνος, σίδερο, τζάκι, κεραμικές εστίες)
• Φλόγα
• Ηλεκτρικό ρεύμα
• Χημικές ουσίες

Τα εγκαύματα από καυτά υγρά είναι τα συχνότερα στα παιδιά κάτω των 5 ετών.

Τι πρέπει να κάνετε αμέσως μετά το έγκαυμα

Οι πρώτες βοήθειες είναι απλές, αλλά ιδιαίτερα σημαντικές.

1. Απομακρύνετε το παιδί από την πηγή του εγκαύματος

Βεβαιωθείτε ότι έχει σταματήσει η έκθεση στη θερμότητα ή στο χημικό αίτιο και ότι το περιβάλλον είναι ασφαλές.

2. Δροσίστε το έγκαυμα με δροσερό τρεχούμενο νερό

Τοποθετήστε την περιοχή κάτω από δροσερό (όχι παγωμένο) τρεχούμενο νερό για περίπου 20 λεπτά. Η διαδικασία αυτή βοηθά στη διακοπή της θερμικής βλάβης, μειώνει τον πόνο και μπορεί να περιορίσει το βάθος του εγκαύματος.

Μην χρησιμοποιείτε:

• πάγο
• πολύ κρύο νερό
• παγοκύστες

Η υπερβολική ψύξη μπορεί να προκαλέσει επιπλέον βλάβη στους ιστούς, ενώ στα μικρά παιδιά υπάρχει και κίνδυνος υποθερμίας όταν πρόκειται για εκτεταμένα εγκαύματα.

3. Αφαιρέστε προσεκτικά ρούχα και κοσμήματα

Εφόσον δεν έχουν κολλήσει στο δέρμα, αφαιρέστε απαλά:

• ρούχα
• δαχτυλίδια
• βραχιόλια
• ρολόγια

Το έγκαυμα μπορεί να προκαλέσει γρήγορο οίδημα και τα αντικείμενα αυτά να δυσκολέψουν την κυκλοφορία του αίματος.

Αν κάποιο ρούχο έχει κολλήσει στο δέρμα, μην επιχειρήσετε να το απομακρύνετε.

4. Καλύψτε την περιοχή

Μετά την ψύξη, καλύψτε το έγκαυμα με μία αποστειρωμένη μη προσκολλητική γάζα, καθώς η κάλυψη προστατεύει από τα μικρόβια και μειώνει τον πόνο. Εφόσον το παιδί πονάει, μπορεί να χορηγηθεί η κατάλληλη δόση παρακεταμόλης ή ιβουπροφαίνης, σύμφωνα με τις οδηγίες του παιδιάτρου.

Τι δεν πρέπει να κάνετε

Παρά τις διαδεδομένες «σπιτικές συμβουλές», αποφύγετε να εφαρμόσετε πάνω στο έγκαυμα:

• βούτυρο
• λάδι
• οδοντόκρεμα
• γιαούρτι
• αλεύρι
• οποιοδήποτε άλλο σπιτικό σκεύασμα

Οι ουσίες αυτές δε βοηθούν στην επούλωση, μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο λοίμωξης και δυσκολεύουν την ιατρική εκτίμηση του εγκαύματος.

Αποφύγετε να σπάτε τις φουσκάλες, καθώς αυξάνεται ο κίνδυνος λοίμωξης και καθυστερεί η φυσιολογική επούλωση του δέρματος. Επίσης, μην εφαρμόζετε αντιβιοτικές ή άλλες αλοιφές χωρίς ιατρική οδηγία, γιατί μπορεί να ερεθίσουν την περιοχή ή να δυσκολέψουν την εκτίμηση και την κατάλληλη αντιμετώπιση του εγκαύματος.

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση;

Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια όταν:

• το έγκαυμα είναι εκτεταμένο
• υπάρχουν βαθιές φουσκάλες ή το δέρμα φαίνεται αποχρωματισμένο ή μαύρο
• αφορά το πρόσωπο, τα μάτια, τα χέρια, τα πέλματα, τα γεννητικά όργανα ή μεγάλες αρθρώσεις
• πρόκειται για ηλεκτρικό ή χημικό έγκαυμα
• το έγκαυμα αφορά βρέφος
• εμφανίζονται σημεία λοίμωξης, όπως αυξανόμενη ερυθρότητα, πρήξιμο, πύον ή πυρετός
• ο πόνος είναι έντονος ή το παιδί δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει φυσιολογικά το τραυματισμένο μέλος.

Μπορούν να προληφθούν;

Τα περισσότερα παιδικά εγκαύματα μπορούν να αποφευχθούν με απλά μέτρα πρόληψης:

• Κρατήστε ζεστά ροφήματα και φαγητά μακριά από την άκρη του τραπεζιού.
• Γυρίζετε πάντα τα χερούλια των κατσαρολών προς το εσωτερικό της κουζίνας.
• Ελέγχετε τη θερμοκρασία του νερού πριν από το μπάνιο.
• Μην κρατάτε ποτέ το παιδί στην αγκαλιά ενώ πίνετε καυτό καφέ ή τσάι.
• Απομακρύνετε σίδερα, ισιωτικές συσκευές και άλλες θερμές επιφάνειες από την πρόσβαση των παιδιών.

Το σημαντικότερο μήνυμα

Στα εγκαύματα, τα πρώτα λεπτά είναι καθοριστικά. Η άμεση ψύξη με δροσερό τρεχούμενο νερό για περίπου 20 λεπτά, η αποφυγή «σπιτικών θεραπειών» και η έγκαιρη ιατρική εκτίμηση όταν χρειάζεται αποτελούν τα σημαντικότερα βήματα για την ασφαλή αντιμετώπιση ενός εγκαύματος στα παιδιά.