Στην εποχή μας οι οθόνες έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας – από την τηλεόραση και το κινητό, μέχρι το tablet και τον υπολογιστή. Είναι φυσικό λοιπόν να αναρωτιόμαστε: πόσος χρόνος είναι «αρκετός» για τα παιδιά μας και πώς μπορούμε κι εμείς οι ίδιοι, ως γονείς, να δίνουμε το καλό παράδειγμα;
Για τα βρέφη και τα νήπια κάτω των 18 μηνών, οι ειδικοί συστήνουν την αποφυγή της χρήσης οθονών, με μόνη εξαίρεση την επικοινωνία μέσω βιντεοκλήσης με κάποιο αγαπημένο πρόσωπο. Από τους 18 μήνες έως τα 2 χρόνια μπορεί να δοθεί περιορισμένη πρόσβαση σε εκπαιδευτικό περιεχόμενο, αλλά μόνο όταν ο γονιός βρίσκεται δίπλα και συμμετέχει στη διαδικασία, ώστε το παιδί να κατανοεί αυτό που βλέπει.
Στην ηλικία 2 έως 5 ετών, ο χρόνος μπροστά στην οθόνη καλό είναι να περιορίζεται περίπου σε μία ώρα την ημέρα τις καθημερινές, και λίγο παραπάνω το Σαββατοκύριακο, με επιλογή ποιοτικού και κατάλληλου περιεχομένου. Από τα 6 έτη και μετά, οι οδηγίες επικεντρώνονται λιγότερο στον απόλυτο αριθμό ωρών και περισσότερο στην ισορροπία: τα παιδιά χρειάζονται χρόνο για παιχνίδι, άθληση, διάβασμα, κοινωνική συναναστροφή και ξεκούραση, ώστε η χρήση της οθόνης να μην «καλύπτει» τις υπόλοιπες δραστηριότητες.
Η παρατεταμένη έκθεση στις οθόνες δεν είναι χωρίς συνέπειες. Ο ύπνος των παιδιών διαταράσσεται όταν χρησιμοποιούν συσκευές πριν την κατάκλιση, καθώς το μπλε φως εμποδίζει τη φυσική χαλάρωση του οργανισμού. Η καθιστική ζωή που συνοδεύει την πολύωρη τηλεθέαση αυξάνει τον κίνδυνο παχυσαρκίας, ενώ η υπερβολική ενασχόληση μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα συγκέντρωσης και χαμηλότερη σχολική απόδοση.
Για τα μικρότερα παιδιά, ιδιαίτερα τα βρέφη και τα νήπια, η υπερβολική χρήση οθόνης συνδέεται με καθυστέρηση στη γλωσσική ανάπτυξη και δυσκολίες στην κοινωνική αλληλεπίδραση. Επιπλέον, η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο, η επαφή με διαφημίσεις ή οι διαδικτυακοί κίνδυνοι (όπως το cyberbullying και η διαρροή προσωπικών δεδομένων) μπορεί να επηρεάσουν την ασφάλεια και την εμπειρία των παιδιών στο διαδίκτυο.
Δεν είναι ωστόσο μόνο τα παιδιά που χρειάζονται όρια. Συχνά κι εμείς οι μεγάλοι βυθιζόμαστε στο κινητό ή στην τηλεόραση, χάνοντας την αίσθηση του χρόνου. Τα παιδιά παρατηρούν και μιμούνται, κι έτσι η δική μας σχέση με τις οθόνες μετατρέπεται σε άτυπο μάθημα για εκείνα.
Όταν αφιερώνουμε υπερβολικό χρόνο μπροστά στις συσκευές, χάνουμε πολύτιμες στιγμές επικοινωνίας, παιχνιδιού και επαφής με τα παιδιά μας. Επιπλέον, η έλλειψη βλεμματικής επαφής και συζήτησης μπορεί να επηρεάσει τη γλωσσική ανάπτυξη και την κοινωνικότητα τους. Επομένως, η προσπάθεια για μέτρο και οριοθέτηση ξεκινά πρώτα από εμάς.
Μπορούμε να βάλουμε μικρούς κανόνες στην καθημερινότητά μας, οι οποίοι βοηθούν και εμάς και τα παιδιά να χτίσουμε μια πιο υγιή σχέση με την τεχνολογία. Ένα παράδειγμα είναι τα «τεχνολογικά διαλείμματα»: το φαγητό στο τραπέζι χωρίς κινητά, οι βραδινές ώρες χωρίς τηλεόραση ή ένας περίπατος χωρίς ειδοποιήσεις.
Η δημιουργία ενός οικογενειακού σχεδίου χρήσης οθόνης, με κανόνες κοινούς για όλους, προσφέρει σταθερότητα και συνέπεια. Εξίσου σημαντικό είναι να παρακολουθούμε ή να χρησιμοποιούμε μαζί με το παιδί το περιεχόμενο, να σχολιάζουμε, να εξηγούμε και να μοιραζόμαστε εμπειρίες. Έτσι, η οθόνη παύει να είναι μια παθητική συνήθεια και μετατρέπεται σε ευκαιρία για σύνδεση. Ακόμα και ένα απλό χρονόμετρο μπορεί να μας βοηθήσει να θυμηθούμε ότι λίγα λεπτά «χαλάρωσης» στο κινητό αρκούν.
Το σημαντικό είναι να θυμόμαστε ότι οι οθόνες δεν είναι «καλές» ή «κακές» από μόνες τους. Είναι εργαλεία. Όταν χρησιμοποιούνται με μέτρο, με συντροφιά και μέσα σε ισορροπημένο πρόγραμμα, μπορούν να προσφέρουν μάθηση, ψυχαγωγία και επικοινωνία. Όταν όμως ξεπερνούν τα όρια, στερούν από τα παιδιά μας άλλες πολύτιμες εμπειρίες.
Με αγάπη, σταθερότητα και το δικό μας καλό παράδειγμα, μπορούμε να δείξουμε στα παιδιά ότι η τεχνολογία είναι σύμμαχος και όχι εμπόδιο. Το μυστικό κρύβεται στη λέξη «ισορροπία» – και αυτήν τη μαθαίνουν καλύτερα όταν τη ζουν μέσα στο ίδιο τους το σπίτι.
H Παιδίατρος δέχεται κατόπιν ραντεβού στο ιατρείο της στην οδό Λεωφόρος Δημοκρατίας 36 στα Μελίσσια. Υπάρχει η δυνατότητα εξέτασης σε ώρες εκτός λειτουργίας του ιατρείου, καθώς και κατ΄οίκον εξέτασης κατόπιν συνεννόησης. Τα ραντεβού πραγματοποιούνται στην Ελληνική, Αγγλική και Γερμανική γλώσσα.
