Οι ψείρες κεφαλής είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο στην παιδική ηλικία, ιδιαίτερα σε παιδιά που πηγαίνουν σχολείο ή παιδικό σταθμό. Παρότι μπορεί να προκαλέσουν άγχος στους γονείς, είναι κάτι ακίνδυνο και απολύτως διαχειρίσιμο. Με σωστή ενημέρωση και λίγη υπομονή, αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά.
Τι είναι οι ψείρες;
Οι ψείρες είναι μικροσκοπικά έντομα που ζουν στο τριχωτό της κεφαλής και τρέφονται με αίμα από το δέρμα. Έχουν μέγεθος περίπου 2–3 mm, δηλαδή περίπου όσο ένας σπόρος σουσαμιού. Τα αυγά τους λέγονται κονίδες και κολλάνε στη βάση της τρίχας, πολύ κοντά στο δέρμα.
Μπορούν να εντοπιστούν κυρίως στο κεφάλι, ενώ πιο σπάνια μπορεί να βρεθούν και σε άλλα σημεία όπως τα φρύδια ή οι βλεφαρίδες. Δεν πηδούν και δεν πετούν· απλώς μετακινούνται έρποντας από τρίχα σε τρίχα.
Πώς μεταδίδονται;
Ο πιο συχνός τρόπος μετάδοσης είναι η άμεση επαφή κεφάλι με κεφάλι, κάτι που συμβαίνει πολύ εύκολα στο παιχνίδι.
Πιο σπάνια, μπορεί να μεταδοθούν μέσω:
- καπέλων, κορδελών ή ρούχων,
- βουρτσών και πετσετών,
- μαξιλαριών που χρησιμοποιήθηκαν πρόσφατα.
Δε σχετίζονται με την καθαριότητα — μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε παιδί.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση επιβεβαιώνεται μόνο όταν βρεθεί ζωντανή ψείρα. Οι κονίδες από μόνες τους δεν σημαίνουν απαραίτητα ενεργή προσβολή.
Η πιο αποτελεσματική μέθοδος ελέγχου είναι το χτένισμα με ειδική λεπτή χτένα σε βρεγμένα μαλλιά.
Πώς αντιμετωπίζονται;
Wet combing (χτένισμα σε βρεγμένα μαλλιά)
Είναι μια ασφαλής και αποτελεσματική μέθοδος.
Συνήθως γίνεται ως εξής:
- λούζουμε τα μαλλιά με κανονικό σαμπουάν,
- βάζουμε άφθονο conditioner,
- χτενίζουμε προσεκτικά από τη ρίζα μέχρι τις άκρες με ειδική χτένα,
- επαναλαμβάνουμε όλη τη διαδικασία δεύτερη φορά.
Η διαδικασία χρειάζεται να γίνεται τακτικά (κάθε λίγες ημέρες) για περίπου 2 εβδομάδες.
Φαρμακευτικά σκευάσματα
Αν το χτένισμα δεν είναι αρκετό ή πρακτικό, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ειδικές λοσιόν ή σπρέι για τις ψείρες. Αυτά τα σκευάσματα δρουν σκοτώνοντας τις ψείρες και συνήθως χρειάζεται επανάληψη της εφαρμογής μετά από περίπου 7 ημέρες, ώστε να αντιμετωπιστούν τυχόν ψείρες που έχουν εκκολαφθεί στο μεταξύ. Σε αρκετές περιπτώσεις συνοδεύονται και από ειδική χτένα για την απομάκρυνση των νεκρών ψειρών και των αυγών από τα μαλλιά. Αν μια θεραπεία δεν έχει το αναμενόμενο αποτέλεσμα, είναι καλό να ζητηθεί καθοδήγηση από τον Παιδίατρο, ώστε να επιλεγεί η καταλληλότερη λύση.
Τι δε συνιστάται
Ορισμένες μέθοδοι δε φαίνεται να είναι αποτελεσματικές, όπως:
- προϊόντα με περμεθρίνη (λόγω αντοχής σε κάποιες περιπτώσεις),
- «απωθητικά» για ψείρες,
- ηλεκτρικές χτένες,
- φυτικά έλαια (όπως tea tree, λεβάντα, ευκάλυπτος).
Χρειάζεται καθαριότητα στο σπίτι;
Δε χρειάζεται υπερβολή! Αρκούν απλά μέτρα, όπως το πλύσιμο των ρούχων και των σεντονιών που χρησιμοποιήθηκαν πρόσφατα, καθώς και η αποφυγή κοινής χρήσης αντικειμένων για τα μαλλιά, όπως βούρτσες, λαστιχάκια ή καπέλα. Οι ψείρες δεν επιβιώνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα εκτός του ανθρώπινου κεφαλιού και, επομένως, δε μεταδίδονται εύκολα μέσω του περιβάλλοντος.
Μπορεί το παιδί να πάει σχολείο;
Δεν απαιτείται απομάκρυνση από το σχολείο. Το παιδί μπορεί να επιστρέψει μόλις ξεκινήσει θεραπεία.
Μπορούμε να τις προλάβουμε;
Η πλήρης πρόληψη δεν είναι εφικτή.
Αυτό που βοηθά περισσότερο είναι ο τακτικός έλεγχος με ειδική χτένα, για παράδειγμα μία φορά την εβδομάδα, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα οι ψείρες αν εμφανιστούν. Εξίσου σημαντική είναι η άμεση αντιμετώπιση μόλις διαπιστωθεί το πρόβλημα.
Τα φαρμακευτικά προϊόντα δε θα πρέπει να χρησιμοποιούνται προληπτικά, καθώς δεν προλαμβάνουν τη νέα προσβολή και μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό στο τριχωτό της κεφαλής.
Μεταδίδουν ασθένειες;
Όχι! Οι ψείρες δε μεταδίδουν νοσήματα και δεν αποτελούν κίνδυνο για την υγεία του παιδιού.
Μερικές σημαντικές αλήθειες
- Δε σχετίζονται με κακή υγιεινή
- Δεν πηδούν, ούτε πετούν
- Μπορεί να υπάρχουν χωρίς συμπτώματα για εβδομάδες
- Δεν προλαμβάνονται πλήρως
- Τα ζώα δε μεταδίδουν ψείρες στον άνθρωπο
Πότε να απευθυνθείτε στον παιδίατρο;
Εάν:
- δεν είστε σίγουροι για τη διάγνωση,
- η θεραπεία δεν αποδίδει,
- υπάρχουν έντονες πληγές ή ερεθισμός,
- το πρόβλημα επανέρχεται συχνά.
Οι ψείρες είναι ένα συχνό αλλά παροδικό πρόβλημα. Με σωστή ενημέρωση, ψυχραιμία και συνέπεια στη φροντίδα, αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά χωρίς να επηρεάζουν την υγεία ή την καθημερινότητα του παιδιού.