Τι σημαίνει επιλεκτική διατροφή;
Πολλά παιδιά περνούν από μια φάση όπου γίνονται "δύσκολα" με το φαγητό τους. Έρευνες δείχνουν ότι περίπου το 30% των νηπίων και των μικρών παιδιών εμφανίζει επιλεκτικότητα στο φαγητό σε κάποια περίοδο της ανάπτυξής τους. Μπορεί ξαφνικά να αρνούνται τρόφιμα που μέχρι χθες λάτρευαν, να δοκιμάζουν μόνο ένα-δύο φαγητά ή να γυρίζουν το κεφάλι μακριά μόλις δουν κάτι «καινούργιο» στο πιάτο. Αυτό ονομάζεται επιλεκτική διατροφή και είναι ένα πολύ συνηθισμένο κομμάτι της παιδικής ηλικίας. Οι περισσότεροι γονείς θα το συναντήσουν κάποια στιγμή και, παρόλο που μπορεί να προκαλεί άγχος, πρόκειται συνήθως για μια φυσιολογική φάση που περνάει με τον χρόνο. Με λίγη υπομονή, θετική διάθεση και σωστή καθοδήγηση, τα περισσότερα παιδιά ξεπερνούν την επιλεκτικότητα και εμπλουτίζουν σταδιακά τη διατροφή τους.
Γιατί συμβαίνει;
Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, η όρεξή τους δεν είναι πάντα σταθερή. Στην ηλικία του νηπίου, για παράδειγμα, η ανάπτυξη γίνεται πιο αργά σε σχέση με τον πρώτο χρόνο ζωής, οπότε και οι ποσότητες φαγητού που ζητούν τα παιδιά μπορεί να μειώνονται. Παράλληλα τα παιδιά αρχίζουν να ανακαλύπτουν την ανεξαρτησία τους! Θέλουν να έχουν λόγο σε ό,τι αφορά τις επιλογές τους, και το φαγητό είναι ένας από τους πιο «εύκολους» τομείς όπου μπορούν να πουν «όχι».
Υπάρχει φυσικά και η φυσιολογική καχυποψία απέναντι σε νέες γεύσεις και υφές. Το άγνωστο τρόφιμο μπορεί να φαίνεται περίεργο, ακόμα και απειλητικό. Αυτή η φάση λέγεται νεοφοβία και είναι ένα φυσικό ένστικτο που κάνει τα παιδιά πιο προσεκτικά με ό,τι βάζουν στο στόμα τους, μέχρι να αισθανθούν άνετα με τις νέες γεύσεις.
Πότε δεν είναι ανησυχητικό;
Αν το παιδί σας συνεχίζει να μεγαλώνει και να παίρνει βάρος και ύψος σύμφωνα με τις καμπύλες ανάπτυξης, τότε η επιλεκτικότητα δεν αποτελεί πρόβλημα. Ακόμα κι αν μερικές μέρες τρώει μόνο μακαρόνια ή ψωμί, συνήθως μέσα στην εβδομάδα καλύπτει τις βασικές του διατροφικές ανάγκες. Η συνολική εικόνα έχει μεγαλύτερη σημασία από το τι έφαγε σε ένα μόνο γεύμα ή μια μέρα.
Χρήσιμες συμβουλές για την καθημερινότητα
Η υπομονή είναι το κλειδί. Ένα παιδί μπορεί να χρειαστεί να δει και να δοκιμάσει το ίδιο τρόφιμο έως και 15 φορές μέχρι να το δεχτεί. Αν αρνηθεί, δεν σημαίνει ότι δεν θα το φάει ποτέ. Απλώς χρειάζεται χρόνο και ευκαιρίες. Συνεχίστε να προσφέρετε ποικιλία τροφών, χωρίς πίεση.
Η στάση του γονιού παίζει τεράστιο ρόλο. Όταν τρώτε μαζί στο τραπέζι, δείξτε ότι απολαμβάνετε το φαγητό σας. Τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο από το παράδειγμα παρά από τα λόγια. Αν βλέπουν εσάς να δοκιμάζετε καινούργια πιάτα με χαρά, είναι πολύ πιθανό να ακολουθήσουν.
Η συμμετοχή του παιδιού στην προετοιμασία των γευμάτων είναι επίσης πολύ βοηθητική. Μπορεί να πλύνει τα λαχανικά, να ανακατέψει μια σαλάτα ή να διαλέξει ποιο φρούτο θα μπει στο πιάτο. Όταν τα παιδιά νιώθουν ότι έχουν συμβάλει στη δημιουργία του φαγητού, είναι πιο πρόθυμα να δοκιμάσουν το τελικό αποτέλεσμα.
Οι μικρές μερίδες κάνουν τα πράγματα πιο εύκολα! Ένα γεμάτο πιάτο μπορεί να τρομάξει το παιδί και να το κάνει να αρνηθεί από την αρχή. Αντίθετα, λίγες μπουκιές φαίνονται πιο προσιτές. Αν θέλει κι άλλο, μπορείτε πάντα να προσθέσετε.
Σταθερές ώρες γευμάτων βοηθούν το παιδί να μπαίνει σε μια ρουτίνα. Όταν τα σνακ είναι περιορισμένα και δεν τσιμπολογά συνεχώς, έχει περισσότερη όρεξη την ώρα του φαγητού. Και φυσικά, το γεύμα γίνεται πιο ευχάριστο όταν αποφεύγονται οι εντάσεις και οι πιέσεις. Ένα ήρεμο, θετικό κλίμα στο τραπέζι βοηθά να συνδέσει το παιδί το φαγητό με κάτι όμορφο και όχι με καυγάδες.
Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή
Στις περισσότερες περιπτώσεις η επιλεκτική διατροφή είναι απλώς μια φάση. Υπάρχουν όμως και κάποιες καταστάσεις όπου χρειάζεται λίγο παραπάνω προσοχή. Αν το παιδί δεν μεγαλώνει σωστά, αν απορρίπτει σχεδόν όλες τις ομάδες τροφών, αν έχει έντονη δυσκολία με τις υφές των τροφών ή παρουσιάζει προβλήματα στην κατάποση, τότε καλό είναι να μιλήσετε με τον παιδίατρό σας. Η αξιολόγηση από ειδικό θα σας δώσει καθοδήγηση και σιγουριά.
Μια φάση που περνάει
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η επιλεκτική διατροφή είναι μια φάση που περνάει με τον χρόνο. Χρειάζεται να εξοπλιστείτε με υπομονή, επιμονή και κυρίως θετική διάθεση. Μικρά βήματα, ήρεμες προσπάθειες και το δικό σας θετικό παράδειγμα είναι οι καλύτεροι σύμμαχοι. Το πιο σημαντικό είναι το παιδί να μεγαλώνει σε ένα ήρεμο και υποστηρικτικό περιβάλλον· η ποικιλία στη διατροφή έρχεται σταδιακά.