Τα βιολογικά τρόφιμα έχουν κερδίσει σημαντική θέση στη διατροφή πολλών οικογενειών. Συχνά, όμως, συνοδεύονται από την αντίληψη ότι είναι σημαντικά πιο θρεπτικά, πιο ασφαλή ή ότι πρέπει να προτιμώνται πάντα έναντι των συμβατικών.
Τι ισχύει πραγματικά; Είναι τα βιολογικά τρόφιμα καλύτερα για την υγεία και, κυρίως, αξίζει να τα επιλέγουμε για τα παιδιά;
Ο όρος «βιολογικό» δεν περιγράφει τόσο τη θρεπτική αξία ενός τροφίμου, όσο τον τρόπο με τον οποίο έχει παραχθεί και επεξεργαστεί.
Η βιολογική γεωργία διέπεται από συγκεκριμένους κανόνες παραγωγής και πιστοποίησης. Περιορίζει ή απαγορεύει συγκεκριμένες πρακτικές που χρησιμοποιούνται στη συμβατική παραγωγή, όπως ορισμένα συνθετικά φυτοπροστατευτικά προϊόντα και λιπάσματα, ενώ υπάρχουν επίσης ειδικοί κανόνες για την εκτροφή των ζώων και την παραγωγή των ζωικών προϊόντων.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ένα βιολογικό τρόφιμο είναι απαλλαγμένο από κάθε φυτοπροστατευτικό προϊόν. Η βιολογική παραγωγή επιτρέπει τη χρήση συγκεκριμένων, εγκεκριμένων ουσιών υπό αυστηρούς όρους. Παράλληλα, και στα συμβατικά τρόφιμα τα κατάλοιπα φυτοπροστατευτικών προϊόντων υπόκεινται σε αυστηρούς ελέγχους και ανώτατα επιτρεπόμενα όρια, τα οποία έχουν καθοριστεί ώστε να προστατεύεται η υγεία των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών.
Εδώ χρειάζεται να ξεχωρίσουμε δύο διαφορετικά πράγματα: τη διατροφική αξία και την έκθεση σε ορισμένες ουσίες.
Τα μέχρι σήμερα δεδομένα δεν δείχνουν ότι τα βιολογικά τρόφιμα έχουν συνολικά σημαντικά υψηλότερη περιεκτικότητα σε βιταμίνες, μέταλλα ή άλλα θρεπτικά συστατικά σε σχέση με τα συμβατικά.
Μπορεί να παρατηρούνται διαφορές στη σύσταση ορισμένων τροφίμων, όμως αυτές επηρεάζονται και από αρκετούς άλλους παράγοντες, όπως η ποικιλία του φυτού, η ποιότητα του εδάφους, ο χρόνος συγκομιδής, η αποθήκευση και ο τρόπος επεξεργασίας.
Με άλλα λόγια, ένα φρούτο ή λαχανικό δεν γίνεται σημαντικά πιο θρεπτικό επειδή είναι βιολογικό.
Για την υγεία ενός παιδιού έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία να καταναλώνει συστηματικά φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, γαλακτοκομικά, ψάρια, αυγά και άλλες θρεπτικές τροφές, παρά το αν όλα αυτά είναι βιολογικά ή συμβατικά.
Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες διαφορές: η κατανάλωση βιολογικών τροφίμων έχει συσχετιστεί με χαμηλότερη έκθεση σε κατάλοιπα φυτοπροστατευτικών προϊόντων.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι τα κατάλοιπα που μπορεί να ανιχνεύονται στα συμβατικά τρόφιμα είναι αυτομάτως επικίνδυνα. Τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα αξιολογούνται ως προς την τοξικότητά τους και καθορίζονται όρια ασφαλούς έκθεσης και ανώτατα επιτρεπόμενα επίπεδα υπολειμμάτων στα τρόφιμα.
Επομένως, λιγότερη έκθεση δεν σημαίνει απαραίτητα και αποδεδειγμένα καλύτερη υγεία. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η αποκλειστική κατανάλωση βιολογικών τροφίμων προλαμβάνει συγκεκριμένες ασθένειες ή προσφέρει σημαντικό μακροπρόθεσμο όφελος υγείας στον γενικό πληθυσμό.
Η ερώτηση «πρέπει το παιδί μου να τρώει μόνο βιολογικά;» είναι πολύ συχνή.
Η απάντηση είναι όχι.
Δεν υπάρχει επίσημη σύσταση που να απαιτεί από τα παιδιά να καταναλώνουν αποκλειστικά βιολογικά τρόφιμα. Η προτεραιότητα είναι μια ποικίλη και ισορροπημένη διατροφή, με επαρκή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και περιορισμό τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ελεύθερα σάκχαρα, αλάτι και κορεσμένα λιπαρά.
Αν μια οικογένεια επιλέγει βιολογικά τρόφιμα και μπορεί να τα υποστηρίξει οικονομικά, μπορούν φυσικά να αποτελούν μέρος της διατροφής του παιδιού. Δεν υπάρχει όμως λόγος να αισθάνεται ενοχές ένας γονέας που δεν μπορεί ή δεν επιθυμεί να αγοράζει αποκλειστικά βιολογικά προϊόντα.
Ένα συμβατικό φρούτο ή λαχανικό είναι μια εξαιρετική επιλογή. Και είναι προτιμότερο ένα παιδί να τρώει συστηματικά ποικιλία φρούτων και λαχανικών συμβατικής παραγωγής, παρά να περιορίζει την κατανάλωσή τους επειδή η οικογένεια δεν αγοράζει πάντα βιολογικά προϊόντα
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία που συχνά παραβλέπουμε είναι ότι το βιολογικό δεν αποτελεί συνώνυμο του υγιεινού.
Ένα μπισκότο, ένα δημητριακό πρωινού, ένα πατατάκι ή ένα αναψυκτικό μπορεί να περιέχει βιολογικά συστατικά και παρ' όλα αυτά να έχει υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, αλάτι ή θερμίδες.
Γι' αυτό, όταν αγοράζουμε ένα συσκευασμένο προϊόν, δεν αρκεί να κοιτάμε αν αναγράφει «βιολογικό». Χρειάζεται να εξετάζουμε συνολικά τη διατροφική του σύσταση και τη λίστα των συστατικών.
Το ίδιο ισχύει και για τα παιδικά προϊόντα: ένα προϊόν δεν γίνεται κατάλληλο για καθημερινή κατανάλωση απλώς και μόνο επειδή είναι βιολογικό.
Αν θέλετε να μειώσετε την έκθεση της οικογένειας σε κατάλοιπα φυτοπροστατευτικών προϊόντων, χωρίς να χρειάζεται να αγοράζετε τα πάντα βιολογικά, υπάρχουν απλά μέτρα που έχουν σημασία.
Πλένετε καλά τα φρούτα και τα λαχανικά κάτω από τρεχούμενο νερό πριν από την κατανάλωση ή την προετοιμασία τους. Το πλύσιμο μπορεί να απομακρύνει μέρος των μικροοργανισμών και ορισμένων υπολειμμάτων από την επιφάνεια.
Τα φρούτα και τα λαχανικά πρέπει να πλένονται ακόμη και όταν πρόκειται να ξεφλουδιστούν, ώστε να μην μεταφέρονται μικρόβια από την επιφάνεια στο εσωτερικό κατά το κόψιμο.
Επιπλέον, η ποικιλία στη διατροφή είναι σημαντική. Η εναλλαγή διαφορετικών φρούτων, λαχανικών και άλλων τροφίμων αποτελεί βασικό μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής και παράλληλα περιορίζει τη συνεχή έκθεση σε ένα συγκεκριμένο τρόφιμο.
Η πιο σωστή απάντηση είναι: και τα δύο μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας υγιεινής διατροφής.
Τα βιολογικά τρόφιμα έχουν το πλεονέκτημα της χαμηλότερης έκθεσης σε κατάλοιπα φυτοπροστατευτικών προϊόντων και παράγονται σύμφωνα με συγκεκριμένους κανόνες. Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι μια αποκλειστικά βιολογική διατροφή προσφέρει σημαντικά καλύτερη θρεπτική αξία ή καλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα υγείας.
Για τα παιδιά, το σημαντικότερο δεν είναι να είναι όλα τα προϊόντα βιολογικά, αλλά να είναι πολλά, διαφορετικά και θρεπτικά.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο μήνυμα για τους γονείς:
Μην αφήνετε την έννοια «βιολογικό» να γίνει εμπόδιο στην ποικιλία και την επάρκεια της διατροφής του παιδιού.
H Παιδίατρος δέχεται κατόπιν ραντεβού στο ιατρείο της στην οδό Λεωφόρος Δημοκρατίας 36 στα Μελίσσια. Υπάρχει η δυνατότητα εξέτασης σε ώρες εκτός λειτουργίας του ιατρείου, καθώς και κατ΄οίκον εξέτασης κατόπιν συνεννόησης. Τα ραντεβού πραγματοποιούνται στην Ελληνική, Αγγλική και Γερμανική γλώσσα.
