Ανεπαρκής πρόσληψη βάρους στο μωρό: πότε χρειάζεται έλεγχος;

Η ανάπτυξη ενός μωρού δεν είναι πάντα γραμμική. Υπάρχουν περίοδοι κατά τις οποίες ένα βρέφος μπορεί να πάρει λιγότερο βάρος από το αναμενόμενο, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα.

Όταν όμως η πρόσληψη βάρους παραμένει χαμηλή ή η καμπύλη ανάπτυξης αλλάζει σημαντικά με την πάροδο του χρόνου, χρειάζεται να διερευνηθεί η αιτία. Ο στόχος δεν είναι απλώς να «ανέβει το βάρος», αλλά να εξασφαλιστεί ότι το μωρό λαμβάνει επαρκή ενέργεια και θρεπτικά συστατικά και ότι αναπτύσσεται σωστά.

Τι σημαίνει «ανεπαρκής πρόσληψη βάρους»;

Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο βάρος που πρέπει να έχει κάθε μωρό σε μια δεδομένη ηλικία.

Κάθε παιδί έχει τη δική του αναπτυξιακή πορεία. Για τον λόγο αυτό, ο παιδίατρος δεν αξιολογεί μόνο έναν αριθμό στη ζυγαριά, αλλά παρακολουθεί διαχρονικά το βάρος, το μήκος και την περίμετρο κεφαλής και τα συγκρίνει με τις αντίστοιχες καμπύλες ανάπτυξης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πορεία της καμπύλης. Ένα μωρό που είναι σταθερά σε χαμηλή αλλά παράλληλη καμπύλη μπορεί να αναπτύσσεται φυσιολογικά, ενώ μεγαλύτερη σημασία έχει μια αισθητή επιβράδυνση ή πτώση της πρόσληψης βάρους με την πάροδο του χρόνου.

Γιατί μπορεί ένα μωρό να μην παίρνει αρκετό βάρος;

Οι αιτίες είναι πολλές και δεν είναι πάντα παθολογικές.

Μερικές φορές το μωρό απλώς δεν προσλαμβάνει αρκετή ποσότητα γάλακτος ή τροφής. Αυτό μπορεί να συμβαίνει λόγω δυσκολίας στον θηλασμό, μη αποτελεσματικής πρόσληψης γάλακτος, προβλημάτων στη λήψη του γάλακτος με μπιμπερό ή, αργότερα, λόγω δυσκολιών στην εισαγωγή στερεών τροφών.

Σε άλλα μωρά μπορεί να υπάρχει δυσκολία στη σίτιση, όπως εύκολη κόπωση κατά το γεύμα, δυσκολία στη μάσηση ή την κατάποση ή έντονη άρνηση ορισμένων υφών. Όταν το γεύμα γίνεται συστηματικά δύσκολο ή κουραστικό για το παιδί, μπορεί τελικά να μην προσλαμβάνει την ποσότητα που χρειάζεται.

Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις όπου ένα παιδί προσλαμβάνει τροφή, αλλά ο οργανισμός του χρειάζεται περισσότερη ενέργεια ή δυσκολεύεται να αξιοποιήσει επαρκώς τα θρεπτικά συστατικά. Αυτό μπορεί να συμβεί σε ορισμένες παθήσεις που αφορούν την καρδιά, τους πνεύμονες, το πεπτικό ή το ενδοκρινικό σύστημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι αυξημένες ανάγκες του οργανισμού ή η δυσκολία στη σίτιση μπορεί να επηρεάσουν την πρόσληψη βάρους.

Και οι λοιμώξεις μπορούν να επηρεάσουν προσωρινά την ανάπτυξη. Όταν ένα μωρό είναι άρρωστο, μπορεί να τρώει λιγότερο από το συνηθισμένο, ενώ παράλληλα ο οργανισμός του καταναλώνει περισσότερη ενέργεια για να αντιμετωπίσει τη λοίμωξη. Μια τέτοια παροδική μείωση της πρόσληψης δεν είναι συνήθως ανησυχητική από μόνη της, ιδιαίτερα όταν το παιδί επανέρχεται μετά την ανάρρωση.

Πιο σπάνια, η χαμηλή πρόσληψη βάρους μπορεί να σχετίζεται με προβλήματα στον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός επεξεργάζεται και αξιοποιεί την ενέργεια από την τροφή, όπως συμβαίνει σε ορισμένα μεταβολικά νοσήματα. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να συνυπάρχουν μειωμένη όρεξη, δυσκολία στη σίτιση ή εμετοί. Πρόκειται για σπάνιες καταστάσεις και η διερεύνησή τους γίνεται όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις από το ιστορικό και την εξέταση του παιδιού.

Τέλος, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συμβάλλουν και φάρμακα που επηρεάζουν την όρεξη ή την πρόσληψη τροφής. Για τον λόγο αυτό, όταν ένα παιδί λαμβάνει μακροχρόνια φαρμακευτική αγωγή, αυτή αποτελεί μέρος της συνολικής αξιολόγησης.

Συχνά, μάλιστα, δεν υπάρχει μία μόνο αιτία. Μπορεί να συνυπάρχουν περισσότεροι παράγοντες, όπως μια δυσκολία στη σίτιση μαζί με μειωμένη όρεξη ή μια περίοδος ασθένειας. Για αυτό η αξιολόγηση χρειάζεται να είναι εξατομικευμένη και να εξετάζει τη συνολική εικόνα του παιδιού.

Πώς αξιολογείται ένα μωρό με χαμηλή πρόσληψη βάρους;

Η αξιολόγηση ξεκινά συνήθως με μια προσεκτική συζήτηση για τη διατροφή και τη σίτιση.

Ο παιδίατρος θα ρωτήσει, μεταξύ άλλων, πόσο συχνά τρώει το μωρό, πόσο διαρκούν τα γεύματα, πώς γίνεται ο θηλασμός ή η χορήγηση βρεφικού γάλακτος και, ανάλογα με την ηλικία, τι και πόσο τρώει από τις στερεές τροφές.

Παράλληλα, αξιολογείται η πορεία του βάρους, του μήκους και της περιμέτρου κεφαλής σε σχέση με προηγούμενες μετρήσεις. Η αξιολόγηση της ταχύτητας ανάπτυξης είναι ιδιαίτερα σημαντική και δεν βασίζεται σε μία μόνο μέτρηση.

Ο παιδίατρος εξετάζει επίσης το μωρό και, ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να κρίνει αν χρειάζονται επιπλέον εξετάσεις ή συνεργασία με άλλον επαγγελματία υγείας, όπως παιδογαστρεντερολόγο, διαιτολόγο ή ειδικό στη σίτιση και την κατάποση.

Δεν χρειάζονται όλα τα μωρά με χαμηλή πρόσληψη βάρους αιματολογικές ή άλλες εξετάσεις. Οι εξετάσεις επιλέγονται ανάλογα με το ιστορικό και την κλινική εικόνα.

Χρειάζεται ειδικό γάλα ή συμπλήρωμα;

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και από το πόσο ανεπαρκής είναι η πρόσληψη.

Σε ένα μωρό μπορεί να αρκεί η βελτίωση της τεχνικής και της συχνότητας των γευμάτων ή η αντιμετώπιση ενός προβλήματος σίτισης. Σε άλλη περίπτωση μπορεί να χρειαστεί διαφορετικός τρόπος οργάνωσης των γευμάτων ή προσαρμογή της διατροφής.

Σε ορισμένα βρέφη, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο από τον Pαιδίατρο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί γάλα υψηλότερης ενεργειακής πυκνότητας ή άλλος τρόπος ενίσχυσης της πρόσληψης θερμίδων.

Αυτό όμως δεν είναι κάτι που πρέπει να γίνεται αυθαίρετα στο σπίτι, καθώς η σύσταση και η παρασκευή του γάλακτος πρέπει να γίνονται με ασφαλή και εξατομικευμένο τρόπο.

Πότε χρειάζεται να μιλήσουμε με τον Παιδίατρο;

Είναι καλό να γίνει αξιολόγηση όταν ένα μωρό:

• δεν αυξάνει το βάρος του όπως αναμενόταν,
• παρουσιάζει πτώση στην καμπύλη ανάπτυξής του,
• δυσκολεύεται συστηματικά να φάει ή κουράζεται κατά τη σίτιση,
• κάνει συχνούς εμετούς ή έχει επίμονες διάρροιες,
• αρνείται συστηματικά το γάλα ή τις τροφές,
• φαίνεται ασυνήθιστα νωθρό ή χωρίς ενέργεια,
• παρουσιάζει οποιαδήποτε άλλη αλλαγή που ανησυχεί τους γονείς.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η συνολική εικόνα του παιδιού και όχι μόνο το βάρος του.

Το σημαντικότερο: κοιτάμε συνολικά το παιδί, όχι μόνο τη ζυγαριά

Ένα μωρό που βρίσκεται σε χαμηλή καμπύλη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν είναι υγιές. Ούτε μια μεμονωμένη μέτρηση μπορεί να μας πει από μόνη της αν ένα παιδί αναπτύσσεται σωστά.

Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η πορεία της ανάπτυξης στον χρόνο, η πρόσληψη τροφής, η γενική κατάσταση του παιδιού και η εξέλιξη του μήκους και της περιμέτρου κεφαλής.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν εντοπιστεί έγκαιρα η αιτία της χαμηλής πρόσληψης βάρους, μπορούν να γίνουν απλές και στοχευμένες παρεμβάσεις ώστε το μωρό να συνεχίσει την ανάπτυξή του με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Και κυρίως, οι γονείς δεν χρειάζεται να αισθάνονται ότι «κάτι έκαναν λάθος». Η χαμηλή πρόσληψη βάρους μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες και η σωστή αξιολόγηση βοηθά να βρεθεί η κατάλληλη λύση για κάθε παιδί ξεχωριστά.