Πλαγιοκεφαλία θέσης: Τι είναι και πότε πρέπει να μας απασχολήσει;

Έχετε παρατηρήσει ότι το κεφαλάκι του μωρού σας φαίνεται λίγο επίπεδο στη μία πλευρά; Αν ναι, δεν είστε μόνοι — και κατά πάσα πιθανότητα δεν έχετε λόγο να ανησυχείτε. Η πλαγιοκεφαλία θέσης είναι πολύ συχνή στα μωράκια, και τις περισσότερες φορές διορθώνεται από μόνη της.

Ας δούμε τι ακριβώς είναι, γιατί συμβαίνει και πότε χρειάζεται αξιολόγηση από τον παιδίατρο.

Τι είναι η πλαγιοκεφαλία θέσης;

Η πλαγιοκεφαλία θέσης είναι η ασυμμετρία του σχήματος του κεφαλιού που προκαλείται από παρατεταμένη πίεση σε συγκεκριμένο σημείο του κρανίου.

Το κρανίο των βρεφών είναι ιδιαίτερα μαλακό και εύπλαστο τους πρώτους μήνες ζωής. Όταν το μωρό περνά πολλές ώρες με το κεφάλι στραμμένο προς την ίδια πλευρά, η συνεχής πίεση μπορεί να οδηγήσει σε επιπέδωση της περιοχής αυτής.

Στην πλαγιοκεφαλία συνήθως παρατηρείται:

• επίπεδη περιοχή στη μία πλευρά του πίσω μέρους του κεφαλιού,
• ελαφρά μετατόπιση του αυτιού προς τα εμπρός στην ίδια πλευρά,
• ήπια ασυμμετρία του προσώπου σε πιο έντονες περιπτώσεις.

Όταν η επιπέδωση αφορά κυρίως το πίσω μέρος του κεφαλιού και όχι τη μία πλευρά, μιλάμε για βραχυκεφαλία θέσης.

Το σημαντικότερο που πρέπει να θυμάστε: η πλαγιοκεφαλία θέσης δεν επηρεάζει τον εγκέφαλο ή την ανάπτυξη του μωρού σας.

Γιατί εμφανίζεται;

Η πλαγιοκεφαλία θέσης έγινε συχνότερη μετά την καθιέρωση της σύστασης τα βρέφη να κοιμούνται ανάσκελα, μια πρακτική που έχει συμβάλει σημαντικά στη μείωση του συνδρόμου αιφνίδιου βρεφικού θανάτου (SIDS).

Παρότι ο ύπνος ανάσκελα παραμένει η ασφαλέστερη θέση ύπνου και δεν πρέπει να αλλάζει, ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης πλαγιοκεφαλίας:

• προτίμηση του βρέφους να στρέφει το κεφάλι πάντα προς την ίδια πλευρά,
• ραιβόκρανο - μια κατάσταση κατά την οποία οι μύες του αυχένα είναι πιο σφιχτοί από τη μία πλευρά, με αποτέλεσμα το μωρό να κρατά το κεφάλι του στραμμένο προς τη μία κατεύθυνση και να δυσκολεύεται να το γυρίσει προς την άλλη,
• προωρότητα,
• πολύωρη παραμονή σε καθισματάκια αυτοκινήτου, ρηλάξ ή καρότσια,
• πολύδυμη κύηση ή περιορισμένος χώρος στη μήτρα.

Επηρεάζει την ανάπτυξη του παιδιού;

Αυτό είναι ίσως το συχνότερο ερώτημα των γονέων.

Η πλαγιοκεφαλία θέσης αφορά κυρίως το σχήμα του κρανίου και δεν επηρεάζει την ανάπτυξη του εγκεφάλου. Τα περισσότερα βρέφη αναπτύσσονται φυσιολογικά και η κατάσταση βελτιώνεται σταδιακά όσο μεγαλώνουν, καθώς αποκτούν καλύτερο έλεγχο κεφαλής, κάθονται και κινούνται περισσότερο.

Πώς μπορούμε να την προλάβουμε;

Η πρόληψη ξεκινά ήδη από τις πρώτες εβδομάδες ζωής.

1. Tummy time κάθε μέρα

Τοποθετήστε το μωρό μπρούμυτα όσο είναι ξύπνιο — πάντα υπό την επίβλεψή σας. Αυτό ανακουφίζει την πίεση στο πίσω μέρος του κεφαλιού, ενώ ταυτόχρονα δυναμώνει τους μυες του λαιμού και της πλάτης. Ξεκινήστε με λίγα λεπτά 2-3 φορές την ημέρα από τον πρώτο κιόλας μήνα, και αυξήστε σταδιακά τη διάρκεια.

Μικρές και συχνές περίοδοι μέσα στην ημέρα είναι συνήθως πιο εύκολα ανεκτές από το βρέφος.

2. Εναλλαγή θέσεων

Αλλάζετε τακτικά τη θέση του κεφαλιού κατά τον ύπνο. Μπορείτε επίσης να αλλάζετε κάθε λίγες μέρες την κατεύθυνση που τοποθετείτε το μωρό στην κούνια — τα μωρά τείνουν να στρέφουν το κεφάλι προς την πόρτα ή το κέντρο του δωματίου, οπότε αν αλλάξετε αυτή την κατεύθυνση, το κεφάλι θα στραφεί αυτόματα και προς την άλλη πλευρά.

3. Αλλαγή πλευράς στο τάισμα και στην αγκαλιά

Τοποθετείτε τα παιχνίδια εναλλάξ προς διάφορες κατευθύνσεις για να ενθαρρύνετε το μωρό να στρέφει το κεφάλι προς κάθε πλευρά. Κατά το ταΐσμα, εναλλάξτε το πλευρό που κρατάτε τ βρέφος. 

4. Περιορισμός του χρόνου σε καθισματάκια

Αποφύγετε να αφήνετε το μωρό πολλή ώρα στο καρότσι ή το παιδικό κάθισμα αυτοκινήτου όταν δεν χρειάζεται — αυτές οι θέσεις ασκούν πίεση στο ίδιο σημείο.

Τι δεν πρέπει να κάνουμε;

Παρά την ανησυχία που μπορεί να προκαλεί η εικόνα ενός επίπεδου κεφαλιού, δεν πρέπει να αλλάζουμε τη θέση ύπνου του βρέφους. Τα βρέφη πρέπει πάντα να κοιμούνται ανάσκελα, σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες ασφαλούς ύπνου.

Επίσης, δεν συνιστάται η χρήση ειδικών μαξιλαριών ή άλλων βοηθημάτων, όπως κράνη, που υπόσχονται διόρθωση του σχήματος του κεφαλιού, καθώς δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά τους.

Πότε χρειάζεται αξιολόγηση από τον παιδίατρο;

Επικοινωνήστε με τον παιδίατρό σας εάν:

• παρατηρείτε εμφανή ασυμμετρία του κεφαλιού,
• το μωρό γυρίζει το κεφάλι σχεδόν πάντα προς την ίδια πλευρά,
• δυσκολεύεται να στρέψει τον αυχένα προς τη μία κατεύθυνση,
• η παραμόρφωση φαίνεται να επιδεινώνεται με τον χρόνο,
• έχετε οποιαδήποτε αμφιβολία για το σχήμα ή την ανάπτυξη του κεφαλιού.

Όσο νωρίτερα αναγνωριστεί η κατάσταση, τόσο πιο εύκολο είναι να αντιμετωπιστεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο παιδίατρος μπορεί να παραπέμψει σε φυσιοθεραπευτή, ιδιαίτερα αν υπάρχει ραιβόκρανο — ο φυσιοθεραπευτής θα σας δείξει ασκήσεις διάτασης που γίνονται απαλά στο σπίτι.

Θα διορθωθεί με τον χρόνο;

Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, ναι.

Καθώς το βρέφος μεγαλώνει, κάθεται, μπουσουλάει και περνά λιγότερο χρόνο ξαπλωμένο ανάσκελα, η πίεση στο κρανίο μειώνεται και το σχήμα του κεφαλιού βελτιώνεται σταδιακά. Η βελτίωση μπορεί να συνεχιστεί για αρκετούς μήνες ή και χρόνια.

Η έγκαιρη αναγνώριση και η εφαρμογή απλών μέτρων, όπως το tummy time και η εναλλαγή θέσεων, είναι συνήθως τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία που έχουμε στη διάθεσή μας.

Το σημαντικότερο μήνυμα για τους γονείς είναι ότι η πλαγιοκεφαλία θέσης είναι συχνή, δεν επηρεάζει τον εγκέφαλο του παιδιού και στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται με απλές καθημερινές παρεμβάσεις, χωρίς να χρειάζονται επεμβατικές θεραπείες.